Mukbang Hàn Quốc: Trào lưu hai mặt hay sự tàn phá của việc "ăn thùng uống vại"?

Từ một xu hướng giải trí trực tuyến ban đầu, Mukbang (먹방) - các chương trình phát sóng trực tiếp cảnh ăn uống đã nhanh chóng trở thành một hiện tượng văn hóa toàn cầu, đặc biệt được yêu thích tại Hàn Quốc và lan rộng ra nhiều quốc gia khác. Tuy nhiên, đằng sau sự hấp dẫn và những con số "khủng" về lượt xem, Mukbang cũng đang bộc lộ những khía cạnh hai mặt, đặt ra nhiều vấn đề đáng suy ngẫm về sức khỏe, xã hội và văn hóa tiêu dùng hiện đại.

Sức hút của Mukbang không chỉ đơn thuần đến từ việc xem người khác ăn uống mà là sự tổng hòa của nhiều yếu tố. Đối với nhiều người, những âm thanh ASMR từ tiếng nhai, nuốt, tiếng lách cách của đũa bát mang đến một trải nghiệm thính giác độc đáo, có tác dụng thư giãn và giảm căng thẳng. Đồng thời, việc chiêm ngưỡng những đĩa thức ăn đầy ắp, màu sắc hấp dẫn và cách các Mukbanger thưởng thức món ăn một cách ngon lành có thể kích thích vị giác của người xem, ngay cả khi họ không trực tiếp ăn. Điều này đặc biệt đúng với những người đang ăn kiêng hoặc không có điều kiện để thưởng thức những món ăn đó. Mukbang còn tạo cảm giác bầu bạn, giảm bớt sự cô đơn cho những người sống một mình, một hiện tượng khá phổ biến ở Hàn Quốc với làn sóng "honbap" (ăn một mình). Khả năng tương tác trực tiếp qua phần bình luận cũng là yếu tố quan trọng, giúp người xem chia sẻ cảm nghĩ và câu chuyện cá nhân. Không thể phủ nhận, Mukbang còn là một kênh quảng bá ẩm thực mạnh mẽ, giúp nhiều nhà hàng và món ăn trở nên nổi tiếng.

Tuy nhiên, sự bùng nổ của Mukbang cũng kéo theo những tranh cãi và lo ngại về các tác động tiêu cực. Mối lo ngại hàng đầu chính là về sức khỏe. Để tạo nội dung hấp dẫn, nhiều Mukbanger thường tiêu thụ lượng lớn thức ăn không lành mạnh một cách nhanh chóng, dẫn đến các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng như rối loạn tiêu hóa, béo phì, bệnh tim mạch và tiểu đường. Thậm chí, một số nghiên cứu còn chỉ ra mối liên hệ giữa việc xem Mukbang thường xuyên và nguy cơ phát triển các thói quen ăn uống không lành mạnh ở người xem.

Bên cạnh đó, Mukbang còn vấp phải chỉ trích về việc thúc đẩy lãng phí và tiêu dùng quá mức. Hình ảnh những bàn ăn đầy ắp, đôi khi còn thừa thãi, có thể tạo cảm giác lãng phí thức ăn, đi ngược lại các nỗ lực giảm thiểu rác thải thực phẩm toàn cầu. Việc Mukbang thường xuyên tập trung vào đồ ăn nhanh, có hàm lượng calo cao cũng có thể thúc đẩy văn hóa tiêu dùng không bền vững. Đối với một số người xem, đặc biệt là thanh thiếu niên, việc chứng kiến các Mukbanger ăn uống vô độ nhưng vẫn giữ được vóc dáng (hoặc trải qua quá trình giảm cân khắc nghiệt ngoài màn hình) có thể tạo ra áp lực tâm lý, ảnh hưởng tiêu cực đến hình ảnh cơ thể và mối quan hệ với thực phẩm. Những tranh cãi về tính chân thực của nội dung, như việc Mukbanger có thực sự ăn hết số thức ăn hay có sử dụng các mánh khóe chỉnh sửa video, cũng đặt ra vấn đề về đạo đức trong việc sản xuất nội dung.

Mukbang là một biểu hiện rõ nét của văn hóa kỹ thuật số và sự thay đổi trong cách con người tương tác với thực phẩm và giải trí. Nó phản ánh nhu cầu tìm kiếm sự thoải mái, kết nối và trải nghiệm mới mẻ trong một thế giới ngày càng bận rộn. Tuy nhiên, để Mukbang phát triển một cách lành mạnh và bền vững, cần có một cái nhìn cân bằng từ tất cả các bên liên quan. Người sản xuất nội dung cần ưu tiên sức khỏe cá nhân, đa dạng hóa nội dung theo hướng lành mạnh hơn và có trách nhiệm với tầm ảnh hưởng của mình. Người xem cần có sự chọn lọc thông minh, nhận thức rõ ràng về mục đích xem và không để nội dung ảnh hưởng tiêu cực đến thói quen ăn uống hay tâm lý bản thân. Các nền tảng và cơ quan quản lý cũng có thể xem xét các hướng dẫn hoặc chính sách khuyến khích nội dung lành mạnh và minh bạch hơn.

Mukbang, như một phần của văn hóa hiện đại, không hoàn toàn "tốt" hay "xấu". Điều quan trọng là cách chúng ta nhận thức, tiếp nhận và điều chỉnh để trào lưu này có thể mang lại những giá trị tích cực, đồng thời giảm thiểu tối đa các tác động tiêu cực đến cá nhân và xã hội.

Bạn nghĩ sao về trào lưu Mukbang? Bạn có thường xem Mukbang không và nó ảnh hưởng đến bạn như thế nào? Hãy chia sẻ quan điểm của bạn trong phần bình luận nhé!