Bùng Nổ Các Bài Test Tính Cách: Khi Người Trẻ “Nghiện” Tự Chẩn Đoán

"Tôi là INFP và cũng là kiểu tính cách 'Egennam'."
Một chàng trai 33 tuổi giới thiệu bản thân như thế trong buổi hẹn hò gần đây. Đáp lại, cô gái nói mình là ENFP, có chút xu hướng "Tetonyuh", và nhoẻn cười: "Chúng ta có vẻ hợp nhau đấy."

Câu chuyện không chỉ dừng ở MBTI. Ngày nay, người trẻ Hàn Quốc (và cả nhiều quốc gia khác) đang sử dụng một loạt từ khoá như INFP, ENFP, Egennam (trai estrogen - ý chí đầy tính nam), Tetonyuh (gái testosterone - ý chỉ đầy nữ tính ), kiểu gắn bó bất an, kiểu tránh né… để tự định nghĩa bản thân – và cả những người xung quanh.

Tại sao chúng ta "nghiện" các bài test tính cách?

Một người mẹ đi làm (37 tuổi) cho biết, cô thường xuyên cãi nhau với chồng và mãi không hiểu vì sao. Cho đến khi thử một bài test kiểu gắn bó, cô mới như bừng tỉnh: "Tôi thuộc kiểu bất an, còn chồng thì là tránh né. Không hợp từ gốc rồi."

Từ MBTI (16 nhóm tính cách), test hormone giới tính (Egen/Teto), test gắn bó (Attachment Style), test người siêu nhạy cảm (HSP), ADHD đến Big 5 – chúng ta có hàng tá bài kiểm tra giúp “hiểu chính mình”. Điều đáng nói: nhiều người tin tưởng gần như tuyệt đối vào kết quả đó, lấy nó làm kim chỉ nam cho tình yêu, công việc, và cả sự tồn tại của mình.

Hàn Quốc – quốc gia “nghiêm túc” nhất với tự chẩn đoán

Theo một khảo sát do chuyên mục Dù sao đi nữa, cuối tuần kết hợp cùng SM C&C thực hiện, trong số 1.573 người từ 10–60 tuổi tại Hàn Quốc, có tới 66.8% từng thử ít nhất một dạng nội dung “tự chẩn đoán” như MBTI. Đặc biệt, tỷ lệ ở phụ nữ từ 10–30 tuổi lên đến 78.6%.

Lý do?

• Vì thú vị (33.2%)
• Vì muốn hiểu bản thân (23.5%)
• Vì đang trend trên mạng xã hội (14.8%)
• Và để cải thiện mối quan hệ (11.6%)

Điều đáng chú ý là 77.6% cảm thấy kết quả test phản ánh đúng bản thân, và gần 60% cho rằng kết quả ảnh hưởng đến các mối quan hệ thực tế.

Hàn Quốc thậm chí là quốc gia có lượng tìm kiếm "MBTI" trên Google cao nhất thế giới – gấp đôi cả Nhật Bản.

Văn hoá “ngại thể hiện” và nhu cầu được hiểu

Hàn Quốc là một xã hội thuộc nhóm "văn hoá ngữ cảnh cao" – nơi mọi người thường hiểu nhau bằng ánh mắt, không khí, ngầm ý... chứ không trực tiếp nói ra cảm xúc hay suy nghĩ. Vì thế, một cái "nhãn dán" như MBTI có thể giúp ai đó nói lên tính cách mình một cách dễ chịu hơn.

“Bảo tôi tự miêu tả tính cách thì thấy ngại lắm. Nhưng nếu nói ‘Tôi là INFJ’ thì mọi người hiểu ngay, nhẹ nhàng hơn nhiều,” một nhân viên văn phòng 40 tuổi chia sẻ.

Ngoài ra, sự bất ổn của tương lai, lo âu thường trực và mệt mỏi tâm lý cũng khiến giới trẻ tìm đến các bài test như một cách trấn an. Khi xã hội không còn những "chị lớn", "đàn anh" sẵn sàng chia sẻ và chỉ đường, thì các bài test trở thành “người cố vấn online”.

Tự chẩn đoán – công cụ chữa lành hay con dao hai lưỡi?

Một freelancer 29 tuổi cho biết mình là “ADHD kiêm HSP”. Dù chưa từng đến bệnh viện để được chẩn đoán chính thức, cô đã làm rất nhiều bài test và nhận được kết quả tương tự nhau. "Tôi từng rất tự ti vì không tập trung được, quá nhạy cảm… Nhưng nhờ test, tôi hiểu đây là bản chất chứ không phải lỗi. Tôi nhẹ lòng hơn."

Không chỉ riêng cô, 19.5% người được khảo sát cho rằng các bài test giúp họ hiểu bản thân và phát triển, 12.7% tin rằng test nâng cao nhận thức về sức khoẻ tâm thần. Và quan trọng hơn, khác với bệnh viện hay tư vấn tâm lý (thường đắt đỏ, khó tiếp cận), chỉ cần một chiếc điện thoại là bạn có thể “hiểu bản thân” qua test – nhanh, gọn, lẹ.

Nhưng đặt lòng tin quá mức, bạn sẽ gặp rắc rối

Vấn đề là, phần lớn bài test phổ biến trên mạng đều không có cơ sở khoa học vững chắc, hoặc đã bị rút gọn, thay đổi so với bản gốc.

Nhiều người bắt đầu gắn bó quá mức với kết quả:

-“Tôi vốn là kiểu người như vậy rồi.”

-“Tôi hay lo lắng vì tôi là kiểu bất an, không tránh được đâu.”

Hoặc tệ hơn: “Tôi là T nên hơi vô tâm, thông cảm nhé.”

Việc dùng bài test để biện minh cho hành vi thiếu trách nhiệm đang trở thành xu hướng nguy hiểm. Một công chức 38 tuổi chia sẻ: “Tôi từng thấy đồng nghiệp cư xử thiếu tinh tế rồi đổ lỗi cho MBTI – nghe mà mệt mỏi."

Khi test không còn vui mà trở thành… bệnh lý

Ngày càng nhiều người tự dán cho mình (và người khác) những nhãn bệnh lý: "tính cách phản xã hội", "rối loạn nhân cách ái kỷ", "tính cách tâm thần"... chỉ sau 5 phút làm một bài test trên mạng.

Sự phổ biến của những nội dung như "Dark Triad Test" (bộ ba bóng tối: chủ nghĩa Machiavelli – Narcissism – Psychopathy) hay "Bạn có phải sociopath?" không chỉ khiến người dùng dễ hiểu sai về bản thân mà còn vô tình dán nhãn độc hại cho người khác. "Tôi có một người bạn đúng kiểu sociopath!" – những câu nói kiểu này đang nhan nhản trên mạng xã hội, thu hút hàng nghìn lượt “like”.

Giáo sư Im Myung-ho, chuyên gia tâm lý trị liệu tại ĐH Dankook, cảnh báo:

“Tự chẩn đoán bằng các bài test không có chuyên gia hướng dẫn dễ khiến bạn hiểu sai về bản thân, lệch hướng trong các mối quan hệ. Tốt nhất nên chỉ xem các bài test như trò chơi, công cụ tham khảo chứ không phải sự thật tuyệt đối."

Tóm lại…

Không ai hiểu bạn hơn chính bạn – và một bài test trên mạng không thể gói gọn con người bạn chỉ trong vài ký tự.
MBTI, Egen/Teto, ADHD, HSP… có thể giúp bạn khám phá thêm về bản thân, nhưng đừng để chúng thay bạn ra quyết định, biện minh hay giới hạn chính mình.

👉 Nếu thấy thú vị, hãy thử.
❌ Nhưng đừng vội tin, vội gắn nhãn.
💬 Và nếu cần, đừng ngại tìm đến chuyên gia thật sự.

Bạn có từng cảm thấy "ngộ ra chân lý" nhờ một bài test nào đó chưa? Hay từng gán nhãn sai cho ai đó qua vài chữ cái? Hãy chia sẻ ở phần bình luận nhé.