Bạn có đang là "con cá trong bể kính" chốn công sở?

Bắt đầu thế này nhé: Bạn đã bao giờ ngắm nhìn thật lâu một chú cá trong bể kính chưa?

Nó đẹp. Lấp lánh. Lặng lẽ và an tĩnh bơi qua bơi lại trong một không gian nhỏ. Nhìn từ bên ngoài, mọi thứ trong bể vốn thật trật tự: nước trong, cát sạch vì được thay mới mỗi ngày, những viên sỏi được xếp ngay ngắn, ánh đèn phản chiếu lung linh.

Nhưng… khi mình quan sát đủ lâu, mình bỗng chợt nhận ra rằng, dù bơi rất giỏi, nhưng chú cá ấy không bao giờ bơi xa hơn một vòng bể. Chú ta cứ xoay quanh cùng một chỗ, thực hiện những hành động lặp đi lặp lại. 

Và dù bể có to, nó vốn vẫn là một không gian đóng, không vượt qua nổi 4 góc kính. Có lẽ, chú cá nhỏ không biết ngoài kia có cả một đại dương rộng lớn, hoặc, chú ta vốn biết, nhưng quá sợ để vượt ra ngoài biển cả mênh mông.

Mình nghĩ đến chuyện đó sau khi rời khỏi một buổi họp với một anh trưởng phòng bên phía khách hàng.
Anh ấy thật sự giỏi, là hình mẫu “một nhân viên ngoan và có năng lực điển hình”: hiểu việc, sâu sắc, xử lý chuyên môn rất vững…Nhưng có điều gì đó khiến mình cảm thấy cấn cấn, xen lẫn chút tiếc nuối.

Chẳng là, trong suốt cuộc trò chuyện, mình ngồi cạnh và để ý được cách anh nói chuyện với sếp: luôn dè chừng, luôn thận trọng. Ngay cả những góp ý rất nhỏ cũng được “gói lại” bằng những cụm từ như “chắc anh cũng đã nghĩ đến rồi, em chỉ xin phép bổ sung thêm chút thôi…”.

Sau lần đó, có cơ hội làm việc nhiều dự án hơn cùng anh, mình đã hỏi thẳng:
“Anh có nghĩ thế mạnh của team mình đang bị giới hạn không?”
Anh cười nhẹ, bảo:
“Cái gì an toàn thì nên giữ nguyên. Mình chỉ là người làm công ăn lương thôi mà.”

Lúc đó, hình ảnh con cá trong bể kính hiện lên rõ ràng trong đầu tôi. Một người giỏi, tận tâm, nhưng đang tự giữ mình trong một chiếc bể “được cho là an toàn”: đủ oxy, đủ ánh sáng, đủ lương, đủ khen thưởng… Nhưng cũng đủ nhỏ để không thể bật ra được khỏi giới hạn của chính mình.

Mình không dám tự nhận bản thân có chuyên môn siêu đỉnh và làm việc siêu giỏi, nhưng mình đã đi làm đủ lâu để nhận ra một nghịch lý là ở chỗ này:
Trong các buổi định hướng, các sếp thường khuyên: “Làm gì cũng nên biết trên biết dưới, nghe theo định hướng.”

Nhưng khi cần tìm người kế thừa, họ lại hỏi: “Ai ở đây có bản lĩnh, dám đi đầu, dám đổi mới?”

Nhiều người làm việc mười mấy năm, chăm chỉ, trung thành, nhưng mãi chỉ được giao những việc giống nhau, ở vị trí như cũ. Vì họ đã quá thuần hóa với chiếc bể kính của tổ chức.

Họ ngại làm nước đục bằng một ý tưởng khác biệt. Họ sợ làm sếp khó chịu bằng một phản biện thật lòng. Họ học cách bơi vòng quanh thay vì bơi ra ngoài…

Mình không có quyền phán xét ai đúng ai sai. Nhưng mình tin rằng:
Khác với chú cá nhỏ, không ai trong chúng ta sinh ra để mãi mãi làm vừa lòng người khác. Chúng ta có thể bắt đầu ở một chiếc bể, nhưng không có nghĩa là ta không có quyền tìm đường ra sông, ra biển. Tất  nhiên, khi đã đủ lớn, đủ sức.

Nếu bạn đang cảm thấy mình giống con cá trong bể kính, vẫn đẹp, vẫn chăm chỉ bơi, vẫn được khen là “ngoan, hợp văn hóa công ty”… Hãy thử hỏi bản thân vài câu:

• Có ý tưởng nào bạn chưa từng trình bày, chỉ vì sợ sếp không thích?
• Có lần nào bạn gật đầu đồng ý trong cuộc họp, trong khi trong đầu đang có phương án tốt hơn?
• Có lúc nào bạn thấy mình đang… bơi một vòng, rồi quay lại chỗ cũ?

Thoát khỏi chiếc bể không có nghĩa là làm loạn, nó chỉ có nghĩa là bạn nhận ra mình có thể lớn hơn. Là khi bạn học được cách phản biện một cách tử tế. Là khi bạn dám đề xuất trong những lúc không ai dám nói. Là khi bạn chọn bơi xa hơn, dù biết sẽ có lúc phải ngược dòng.

Bởi vì biển rộng không dành cho những con cá sợ sự to lớn, mà dành cho những chú cá dám tin rằng mình đủ lớn.

Vậy, bạn có đang sống trong một chiếc bể kính không? Và nếu có, liệu bạn sẵn sàng nứt vỡ lớp kính đó, để thử sống một cuộc đời rộng lớn hơn?

Comment bên dưới cho mình biết nhé!