UNESCO công nhận Danyang, vùng ven biển danh lam và núi Paektu là Công viên Địa chất Toàn cầu

Vẻ đẹp thiên nhiên của Hàn Quốc đã được thế giới công nhận với việc bổ sung hai Công viên Địa chất Toàn cầu UNESCO mới — khu vực Danyang thơ mộng ở phía tây nam và vùng ven biển tuyệt đẹp của tỉnh Bắc Gyeongsang ở phía đông nam — cùng với danh hiệu thứ ba dành cho núi Paektu nằm trên biên giới giữa Triều Tiên và Trung Quốc. Những địa danh biểu tượng này gia nhập danh sách các di sản địa chất quý giá hiện có của Hàn Quốc, bao gồm kỳ quan núi lửa ở đảo Jeju, các hẻm núi sâu ở Cheongsong, cấu trúc đá độc đáo của núi Mudeung, vách đá bazan của sông Hantan và các bãi triều rộng lớn ở Biển Tây. Các địa điểm này đã được chính thức công nhận là Công viên Địa chất Toàn cầu UNESCO vào tuần trước, trong phiên họp lần thứ 221 của Hội đồng Chấp hành UNESCO tại Paris. Sự công nhận này tiếp tục củng cố danh tiếng của Hàn Quốc là vùng đất có đa dạng địa chất phong phú, đồng thời thể hiện cam kết mạnh mẽ đối với phát triển bền vững. Với các địa điểm mới được bổ sung, tổng số Công viên Địa chất Toàn cầu UNESCO của Hàn Quốc hiện là bảy.

Để được công nhận là Công viên Địa chất Toàn cầu, UNESCO yêu cầu các địa điểm phải chứng minh giá trị di sản địa chất mang tầm quốc tế, có hệ thống quản lý phù hợp và cam kết thúc đẩy phát triển địa phương bền vững thông qua du lịch địa chất (geotourism). Với địa hình đá vôi đặc trưng — nổi bật với các hang động được hình thành do sự xói mòn của đá hòa tan — Danyang được xem là một trong những khu vực quan trọng nhất để nghiên cứu lịch sử kiến tạo của Bán đảo Triều Tiên. 

Các lớp địa chất tại đây trải dài suốt 1,3 tỷ năm, với các hang động lưu giữ những manh mối quý giá về khí hậu cổ đại và bằng chứng về các sự kiện tuyệt chủng hàng loạt trên Trái Đất. Một trong những cấu trúc đá vôi biểu tượng nhất của khu vực là ba đỉnh Dodamsambong — ba cột đá hình nón nhô lên sắc nét giữa dòng sông. Đây là minh chứng ấn tượng cho cảnh quan bị xói mòn bởi đá vôi, được hình thành qua thời gian bởi tác động chậm rãi nhưng bền bỉ của nước và phong hóa.

Khác với các khu vực khác chỉ được công nhận một phần diện tích hành chính, toàn bộ 781 km² của Danyang đã được UNESCO công nhận là Công viên Địa chất Toàn cầu. Huyện Danyang dự định tận dụng danh hiệu này như một bàn đạp để thu hút thêm khách du lịch và phát triển đa dạng các hoạt động, bao gồm các chương trình du lịch địa chất và các hội thảo thông tin chuyên đề. “Tôi tin rằng những báu vật địa chất của chúng tôi sẽ thu hút sự chú ý của toàn thế giới và đóng góp đáng kể cho nền kinh tế địa phương,” Tỉnh trưởng tỉnh Bắc Chungcheong, ông Kim Young-hwan, phát biểu. Công viên địa chất Gyeongbuk Donghaean ở tỉnh Bắc Gyeongsang trải dài khoảng 2.629 km² dọc theo biển Đông, bao gồm các khu vực Uljin, Yeongdeok, Pohang và Gyeongju. 

Đây là khu vực hóa thạch kỷ Đệ Tam (Cenozoic) lớn nhất Hàn Quốc và lưu giữ những bằng chứng quan trọng về cấu trúc kiến tạo và hoạt động núi lửa ở Đông Á. Khoảng 15 triệu năm trước, khi Bán đảo Triều Tiên và quần đảo Nhật Bản tách rời nhau, 29 địa điểm cả trên đất liền lẫn dưới biển trong khu vực này đã lưu lại những dấu tích địa chất độc đáo. Trong số đó có các cấu trúc núi lửa như các cột đá bazan dạng cột ở làng Daljeon, thành phố Pohang, và núi Cheolam ở Yeongdeok, nơi tìm thấy hóa thạch từ các sinh vật bị chôn vùi trong trầm tích tích tụ tại vùng rạn nứt giữa bán đảo và quần đảo. 

Tỉnh Bắc Gyeongsang cùng bốn thành phố ven biển thuộc công viên địa chất đã thành lập một cơ quan quản lý chuyên trách, mở rộng hạ tầng du lịch địa chất và triển khai các chương trình giáo dục, trải nghiệm thực tế để đáp ứng các tiêu chuẩn của UNESCO. “Danh hiệu này là kết quả của một thập kỷ nỗ lực từ chính quyền tỉnh, bốn thành phố và người dân địa phương, bắt đầu từ khi chúng tôi đăng ký trở thành Công viên Địa chất Quốc gia vào năm 2015,” ông Lee Kyung-gon, một quan chức phụ trách bảo vệ môi trường của tỉnh, cho biết. 

Tỉnh Bắc Gyeongsang từ lâu đã được công nhận về giá trị địa chất đặc biệt của các đặc điểm tự nhiên. Với Gyeongbuk Donghaean (vùng ven biển Bắc Gyeongsang), Ulleungdo và Dokdo, Uiseong và Cheongsong, tỉnh này hiện có tổng cộng bốn Công viên Địa chất Quốc gia — nhiều nhất trong số các tỉnh ở Hàn Quốc. Đáng chú ý, Cheongsong đã được UNESCO công nhận là Công viên Địa chất Toàn cầu từ năm 2017.

Việc công nhận phần lãnh thổ của núi Paektu thuộc Triều Tiên đánh dấu lần đầu tiên Bình Nhưỡng nhận được danh hiệu này từ UNESCO. Nằm trên biên giới giữa Triều Tiên và Trung Quốc, ngọn núi được chia theo một hiệp ước ký năm 1964, trong đó 54,5% đỉnh núi thuộc Triều Tiên và 45,5% còn lại thuộc Trung Quốc. Năm ngoái, phía Trung Quốc của núi Paektu đã được thêm vào danh sách. Với việc phần lãnh thổ của Triều Tiên được công nhận lần này, toàn bộ khu vực giờ đây chính thức trở thành một Công viên Địa chất Toàn cầu của UNESCO. 

Ngọn núi lửa dạng tầng cao 2.744 mét này có một hồ miệng núi lửa nổi tiếng mang tên Cheonji, được hình thành từ một vụ phun trào núi lửa lớn. Đây được xem là biểu tượng linh thiêng của dân tộc Hàn Quốc, được nhắc đến ngay trong câu mở đầu của quốc ca Hàn Quốc "Aegukga": “Cho đến ngày nước biển Đông cạn khô, núi Paektu mòn đi, Xin Trời bảo vệ và giữ gìn tổ quốc ta; muôn năm Đại Hàn!” 

Tại Triều Tiên, núi Paektu cũng được tôn sùng, với gia tộc cầm quyền họ Kim được gọi là “huyết thống Paektu”, nhấn mạnh vị thế linh thiêng và biểu tượng quan trọng của ngọn núi trong hệ tư tưởng của chế độ. Bình Nhưỡng đã nộp đơn xin công nhận núi Paektu là Công viên Địa chất Toàn cầu vào năm 2019, trước Bắc Kinh một năm, nhưng nhận được danh hiệu muộn hơn do quá trình đánh giá thực địa bị trì hoãn bởi đại dịch COVID-19. Việc bảo tồn đúng cách sau khi được công nhận cũng quan trọng không kém so với việc được công nhận ban đầu, bởi các Công viên Địa chất Toàn cầu của UNESCO phải trải qua quá trình tái thẩm định cứ mỗi bốn năm một lần. 

Nếu không đáp ứng đủ các tiêu chuẩn, danh hiệu có thể bị thu hồi. Hiện nay, trên thế giới có tổng cộng 213 Công viên Địa chất Toàn cầu tại 48 quốc gia, không chỉ được công nhận vì giá trị địa chất mà còn vì ý nghĩa khảo cổ, lịch sử và văn hóa.