Han Kang giành giải Nobel Văn học nhờ "văn xuôi thơ ca mãnh liệt" đối mặt với sự mong manh của con người

Han Kang giành giải Nobel Văn học 2024 nhờ "văn xuôi thơ ca mãnh liệt" đối mặt với những tổn thương lịch sử và sự mong manh của con người

Giải Nobel Văn học năm 2024 đã được trao cho Han Kang, nữ tác giả Hàn Quốc, nhờ “văn xuôi thơ ca mãnh liệt đối mặt với những tổn thương lịch sử và phơi bày sự mong manh của đời sống con người.”

Han Kang, 53 tuổi, bắt đầu sự nghiệp với một nhóm bài thơ đăng trên tạp chí Hàn Quốc trước khi ra mắt với tư cách là nhà văn vào năm 1995 bằng một tuyển tập truyện ngắn.

Sau đó, bà chuyển sang viết các tác phẩm văn xuôi dài hơn, đáng chú ý nhất là Người Ăn Chay (The Vegetarian), một trong những cuốn sách đầu tiên của bà được dịch sang tiếng Anh. Tiểu thuyết này, từng giành giải Man Booker Quốc tế năm 2016, kể về hành trình của một người phụ nữ trẻ cố gắng sống một cuộc đời “như thực vật” sau khi trải qua những cơn ác mộng rùng rợn về sự tàn ác của con người.

Han Kang là nhà văn Hàn Quốc đầu tiên giành giải Nobel Văn học, và là người phụ nữ thứ 18 trong tổng số 117 giải thưởng đã được trao kể từ năm 1901. Giải thưởng, được công bố tại Thụy Điển vào thứ Năm, đi kèm với khoản tiền thưởng trị giá 11 triệu krona Thụy Điển (tương đương 1 triệu USD).

Trong một tuyên bố đăng trên Facebook vào thứ Năm, Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk Yeol gọi chiến thắng của Han Kang là “một thành tựu vĩ đại trong lịch sử văn học Hàn Quốc” và một “sự kiện mang tầm quốc gia.” Ông nhấn mạnh: “Han đã biến những vết thương đau đớn trong lịch sử hiện đại của chúng ta thành những tác phẩm văn học vĩ đại.”

Phần lớn tác phẩm của Han đặt ra câu hỏi, như nhân vật chính trong tiểu thuyết Europa (2019) của bà từng trăn trở: “Nếu bạn có thể sống như mình mong muốn, bạn sẽ làm gì với cuộc đời mình?”

Dù nhiều nhân vật chính trong tác phẩm của Han là phụ nữ, nhưng giọng kể trong các tác phẩm của bà thường đến từ góc nhìn của nam giới.

Tiểu thuyết Người Ăn Chay mở đầu bằng lời kể của người chồng: “Trước khi vợ tôi trở thành người ăn chay, tôi luôn nghĩ cô ấy hoàn toàn bình thường. Không có điều gì quá đặc biệt để thu hút tôi, nhưng cũng chẳng có khuyết điểm gì đáng kể, vậy nên chẳng có lý do gì khiến chúng tôi không thể kết hôn.”

"The Vegetarian"—tác phẩm gốc tiếng Hàn được dịch bởi Deborah Smith

The Vegetarian ban đầu được viết và xuất bản bằng tiếng Hàn, sau đó được dịch sang tiếng Anh bởi Deborah Smith khi cô mới 28 tuổi. Theo lời kể của chính Smith, cô chỉ biết một ngôn ngữ duy nhất cho đến năm 21 tuổi và quyết định theo đuổi tiếng Hàn vì nhận thấy sự thiếu hụt dịch giả Anh-Hàn.

Viện Hàn lâm Thụy Điển ca ngợi tác phẩm của Han Kang vì “nhận thức độc đáo về sự kết nối giữa thể xác và tâm hồn, giữa sự sống và cái chết.” Viện này cho biết, với “phong cách thơ ca và mang tính thử nghiệm,” Han Kang “đã trở thành một nhà cách tân trong văn xuôi đương đại.”

Anna-Karin Palm, thành viên Ủy ban Nobel Văn học, khuyến nghị những độc giả chưa quen thuộc với tác phẩm của Han Kang nên bắt đầu với Human Acts (Hành Động Nhân Văn), một tiểu thuyết xuất bản năm 2014 phản ánh về cuộc Nổi dậy Gwangju năm 1980, khi hơn 100 dân thường thiệt mạng trong các cuộc biểu tình đòi dân chủ do sinh viên lãnh đạo tại thành phố Gwangju, Hàn Quốc.

“Human Acts” và sự an ủi giữa bạo lực lịch sử

"Human Acts" cho thấy “sự sống và cái chết luôn đan xen vào nhau, và những tổn thương kiểu này có thể tồn tại trong một dân tộc qua nhiều thế hệ,” Palm phát biểu trong lễ công bố giải Nobel vào thứ Năm.

Tuy nhiên, Palm cũng nhấn mạnh rằng văn phong “mãnh liệt, trữ tình” của Han Kang gần như trở thành một sự an ủi trước bạo lực lịch sử. “Văn xuôi dịu dàng và chính xác của cô ấy gần như trở thành một đối trọng với sự ồn ào tàn bạo của quyền lực,” bà nói.

Sau thông báo về giải Nobel, các tiểu thuyết của Han Kang nhanh chóng leo lên đầu bảng xếp hạng sách bán chạy tại Hàn Quốc. Đến sáng thứ Sáu, các tác phẩm của bà chiếm toàn bộ 10 vị trí dẫn đầu trong bảng xếp hạng sách tiếng Hàn của nhà bán lẻ trực tuyến Yes24. Nhà sách này cho biết trong cuộc gọi với CNN rằng chỉ trong vòng 14 giờ sau khi tin tức được công bố, ba tác phẩm — Human Acts, The Vegetarian và I Do Not Bid Farewell — đã bán được tổng cộng 70.000 bản.

Tại cửa hàng chính của chuỗi nhà sách Kyobo Book Centre ở Seoul, nhiều độc giả bày tỏ sự vui mừng trước chiến thắng của Han Kang. “Tôi rất tự hào về cô ấy,” Choi Ji-hye, một giáo viên trung học, chia sẻ với CNN và cho biết cô đã “sốc” khi nghe tin này.

Sự quan tâm mới dành cho Han Kang và hành trình chọn ra chủ nhân giải Nobel Văn học

Đối với Kim Jee-heon, một sinh viên kỹ thuật, thông báo này đã khơi dậy sự quan tâm mới đến tác phẩm của Han Kang. “Đây là lần đầu tiên tôi nghe về cô ấy, nhưng… tôi thực sự ngạc nhiên khi biết một nữ nhà văn Hàn Quốc giành được giải thưởng, vì vậy tôi đã đến đây để tìm sách của cô ấy.”

Trong khi đó, nhiều nhân vật nổi tiếng đã bày tỏ sự ngưỡng mộ dành cho Han Kang trên mạng xã hội, bao gồm RM và V, thành viên nhóm nhạc K-pop BTS. “Tôi đã đọc Human Acts khi ở trong quân đội,” V viết trên Instagram Stories. “Chúc mừng!”

Trước khi giải thưởng được công bố, Ellen Mattson, một thành viên khác của Ủy ban Nobel Văn học, đã chia sẻ về quy trình tuyển chọn hàng năm.

“Chúng tôi bắt đầu với một danh sách dài khoảng 220 cái tên,” Mattson tiết lộ. “Sau đó, chúng tôi phải điều hướng qua khối lượng đề cử khổng lồ này—và để làm điều đó, chúng tôi cần sự hỗ trợ từ các chuyên gia trên khắp thế giới.”

Cuối cùng, danh sách được thu hẹp còn khoảng 20 ứng viên, sau đó tiếp tục rút gọn xuống còn năm tác giả vào vòng cuối. “Đây mới là lúc công việc thực sự bắt đầu,” Mattson nói.

Mỗi thành viên ủy ban phải “đọc toàn bộ tác phẩm của năm nhà văn này” trước khi chọn ra một người chiến thắng duy nhất.

Khi công bố giải thưởng, Mats Malm, thư ký thường trực của Viện Hàn lâm Thụy Điển, cho biết Han Kang đang “trải qua một ngày bình thường” và “vừa ăn tối xong với con trai” khi ông gọi điện chúc mừng.

“Cô ấy chưa thực sự chuẩn bị tinh thần cho điều này, nhưng chúng tôi đã bắt đầu thảo luận về các bước chuẩn bị cho tháng 12,” ông nói.

Lễ trao giải Nobel sẽ diễn ra tại Stockholm vào ngày 10 tháng 12, kỷ niệm ngày mất của Alfred Nobel vào năm 1896