Đổ cả túi rác đen cùng đủ thứ chất bẩn, tiếng kêu cứu từ “nghĩa địa rác” trong thời đại nhập cư

Từ tranh cãi rác thải tại các khu đông người nhập cư đến bài học hòa nhập xã hội ở Hàn Quốc và Nhật Bản. Khi nhập cư không chỉ là lao động mà là con người cần được thấu hiểu và cùng chung sống.

Cuối tuần rác chất cao đến mức sáng thứ Hai không còn phân biệt được đâu là công viên, đâu là bãi rác.

Tại thành phố Bucheon, nơi có điểm số thấp nhất cả nước về mức độ chấp nhận người nhập cư theo khảo sát của Bộ Tư pháp, những mâu thuẫn sinh hoạt cũng là nguyên nhân chính khiến thái độ xã hội trở nên tiêu cực. Thông báo xử phạt vi phạm quy định rác thải được niêm yết tại trung tâm hành chính khu Simokbon cho thấy một nửa số tên vi phạm là người nước ngoài. Tại khu chợ Nam Bucheon, các nhãn dán bằng tiếng Trung cấm xả rác bừa bãi và tiểu tiện nơi công cộng xuất hiện ở khắp nơi.

Bucheon là khu vực có đông người Trung Quốc và người gốc Hoa sinh sống, nằm giữa Seoul và Incheon. Bà Son Chun Hwa, Chủ tịch Cộng đồng người Trung Quốc tại Bucheon, chia sẻ rằng bà đã kết hôn, nhập quốc tịch và sinh sống tại đây hơn 20 năm với tư cách vừa là người nhập cư vừa là cư dân bản địa. Theo bà, việc tuân thủ quy định và chung sống hài hòa là điều bắt buộc, nhưng thực tế một số hành vi của người nhập cư đã khiến nụ cười của người dân địa phương biến mất.

Tại thành phố Siheung, số người nước ngoài bị bắt vì xả rác trái phép lên tới 1.593 người, cao gần gấp đôi so với 883 người Hàn Quốc, tính đến tháng 11 năm ngoái. Nếu xét theo tỷ lệ dân số, con số này cao gấp 14 lần. Ngay trong cộng đồng người nhập cư cũng xuất hiện những tiếng thở dài cho rằng tình trạng này đã vượt quá giới hạn. Ông Tan Nhan, 46 tuổi, quốc tịch Việt Nam, chủ một quán gà rán tại khu Jeongwang, cho biết ông đã phải lắp tới 8 camera giám sát vì tình trạng xả rác bừa bãi.

Tại khu Bosan, thành phố Dongducheon, nơi từng là khu vực tập trung căn cứ quân sự Mỹ, mâu thuẫn về tiếng ồn giữa người Hàn Quốc và người nhập cư đã từng lên đến đỉnh điểm. Sau khi quân đội Mỹ rút đi, khu vực này trở thành nơi sinh sống của nhiều người nhập cư châu Phi, đặc biệt là cộng đồng Nigeria. Văn hóa tiệc tùng thâu đêm với âm nhạc lớn đã khiến cư dân bản địa không thể chịu đựng, có thời điểm căng thẳng suýt dẫn đến xung đột bạo lực.

Mục sư Eme Sunday, 61 tuổi, người đứng đầu cộng đồng Nigeria tại Bosan, cho biết ở châu Phi, âm nhạc và sự náo nhiệt là một phần của văn hóa giao tiếp, nhưng ông cũng thừa nhận việc giải thích cho cộng đồng hiểu sự khác biệt văn hóa tại Hàn Quốc không phải lúc nào cũng hiệu quả.

Theo các chuyên gia, những xung đột sinh hoạt do làn sóng nhập cư không chỉ dừng lại ở mâu thuẫn xã hội, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hạ tầng công cộng và chất lượng sống. Một nghiên cứu của giáo sư Lee Jong Gwan, Đại học Yonsei, chỉ ra rằng khi tỷ lệ lao động nhập cư trình độ thấp tăng 1 phần trăm, năng suất khu vực tăng tương ứng 1 phần trăm, nhưng các tiện ích công cộng như trường học, công viên, đường sá lại giảm 1,6 phần trăm. Ô nhiễm môi trường, rác thải và ùn tắc giao thông cũng gia tăng.

Ông Lee cho biết nhiều nghiên cứu quốc tế cho thấy những mâu thuẫn sinh hoạt với người nhập cư có thể làm gia tăng chủ nghĩa dân tộc và sự ủng hộ các đảng phái cực hữu trong cộng đồng bản địa. Vì vậy, việc quản lý và điều tiết tốt các mâu thuẫn đời sống là điều kiện then chốt để tận dụng lợi ích của thời đại nhập cư và hạn chế hệ lụy tiêu cực.

Kinh nghiệm từ khu chung cư Shibazono tại thành phố Kawaguchi, tỉnh Saitama, Nhật Bản được xem là một mô hình tiêu biểu. Tại đây, hơn 60 phần trăm cư dân là người nước ngoài, chủ yếu là người Trung Quốc. Sau nhiều năm xung đột liên quan đến tiếng ồn và phân loại rác, cư dân đã lựa chọn con đường chung sống. Từ năm 2014, ban tự quản khu dân cư bắt đầu có thành viên là người nước ngoài, giúp tăng cường đối thoại. Người Nhật và người Trung Quốc cùng nhau xóa các dòng chữ thù ghét, và đến thập niên 2020, gần một nửa thành viên ban tự quản là người nhập cư.

Tại Hàn Quốc, một số địa phương cũng đang thử nghiệm các giải pháp tương tự. Trung tâm văn hóa phúc lợi Oido tại thành phố Siheung tổ chức các lớp hướng dẫn xử lý rác dành cho người nhập cư bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau, kết hợp lý thuyết và thực hành. Một học viên đến từ Bangladesh chia sẻ rằng sự khác biệt trong cách phân loại rác giữa Hàn Quốc và quê hương từng khiến cô bối rối, và khóa học đã giúp cô hiểu rõ hơn.

Ông Kim Do Won, Phó nghiên cứu viên tại Viện Nghiên cứu Chính sách Nhập cư, nhấn mạnh rằng những mâu thuẫn sinh hoạt tưởng chừng nhỏ nhặt lại chính là tuyến đầu quyết định mức độ chấp nhận người nhập cư. Khác với các vấn đề vĩ mô như tội phạm nghiêm trọng hay xung đột quốc gia, mâu thuẫn đời sống là điều có thể giải quyết nếu hai bên cùng nỗ lực. Do đó, các chính sách nhập cư cần được thiết kế dựa trên sự thấu hiểu văn hóa và bối cảnh xuất thân của người nhập cư, đồng thời giúp họ tiếp cận và tuân thủ luật lệ, chuẩn mực xã hội Hàn Quốc.

Theo Joongang.co.kr