Vì sao các chuỗi F&B Hàn Quốc nổi tiếng gặp khó khăn sau khi niêm yết?

Theborn Korea trở thành cái tên mới nhất lao đao trên sàn chứng khoán
 

 Việc cổ phiếu của Theborn Korea – chuỗi nhượng quyền nhà hàng do đầu bếp nổi tiếng Baek Jong-won sáng lập – giảm mạnh sau khi niêm yết đã làm dấy lên lo ngại về tương lai của các chuỗi thực phẩm và đồ uống (F&B) khác có kế hoạch lên sàn trong thời gian tới.

 Theo các chuyên gia thị trường, việc hàng loạt thương hiệu F&B thất bại sau khi IPO không phải là điều hiếm gặp. Nguyên nhân nằm ở mô hình kinh doanh không bền vững, sự bất ổn của ngành ẩm thực và mâu thuẫn lợi ích giữa nhà đầu tư và hệ thống nhượng quyền.

Từ kỳ vọng IPO đến thực tế phũ phàng
 

 Cổ phiếu của Theborn Korea đã giảm hơn 11% kể từ khi niêm yết trên sàn KOSPI vào ngày 6/11, với giá IPO ban đầu là 34.000 KRW (tương đương 593.000 VND hoặc 23,57 USD).

 Trước đó, công ty được kỳ vọng sẽ tạo ra làn sóng đầu tư mạnh mẽ nhờ vào danh tiếng của CEO Baek Jong-won, người đã xây dựng thành công chuỗi 25 thương hiệu nhượng quyền từ một quán nhậu nhỏ Hansin Pocha vào đầu những năm 1990. Baek cũng là gương mặt quen thuộc trên các chương trình truyền hình thực tế về ẩm thực, góp phần củng cố danh tiếng cho thương hiệu.

 Tuy nhiên, sự nổi tiếng cá nhân không đồng nghĩa với thành công tài chính. Các chuyên gia cho rằng nhiều doanh nghiệp F&B đã thất bại sau IPO vì không hiểu rõ bản chất khắc nghiệt của thị trường.

 "Việc một thương hiệu nổi tiếng không đồng nghĩa với việc cổ phiếu của nó sẽ thành công sau IPO. Nhưng dường như các doanh nghiệp F&B vẫn chưa nhận thức được điều này," ông Jung Eui-jung, Chủ tịch Korean Stockholders' Alliance, nhận định.

Lịch sử thất bại của các chuỗi F&B trên sàn chứng khoán
 

 Ngoài Theborn Korea, chỉ có Kyochon F&B – thương hiệu gà rán nổi tiếng – là vẫn còn duy trì được vị thế kể từ khi niêm yết vào năm 2020.

 Tất cả các thương hiệu F&B khác hoặc bị hủy niêm yết, hoặc tự rút khỏi sàn chứng khoán:

 Taechang Paros: Niêm yết trên Kosdaq vào 2007 thông qua backdoor listing nhờ thành công của chuỗi quán nhậu Joki Joki, nhưng bị hủy niêm yết vào 2015.
 

 Hollys F&B: Công ty sở hữu chuỗi cà phê Hollys niêm yết vào 2008, nhưng đã rút khỏi thị trường chỉ sau một năm.
 

 Mom’s Touch: Chuỗi bánh mì gà nổi tiếng Mom’s Touch lên sàn vào 2016, nhưng tự nguyện rời khỏi thị trường vào 2022.
 

 Một số thương hiệu khác như Cafe Bene, Ediya Coffee và BBQ Chicken thậm chí còn hủy bỏ kế hoạch IPO dù trước đó từng đặt nhiều kỳ vọng.

Mâu thuẫn lợi ích giữa cổ đông và hệ thống nhượng quyền
 

 Một trong những nguyên nhân cốt lõi khiến các thương hiệu F&B thất bại sau khi niêm yết là mâu thuẫn lợi ích giữa cổ đông và chủ nhượng quyền.

 "Các nhà đầu tư muốn lợi nhuận tập trung vào công ty mẹ, nhưng các chủ cửa hàng nhượng quyền lại liên tục đòi hỏi quyền lợi và chia sẻ lợi nhuận," ông Jung phân tích. "Khi nhận thấy tỷ suất lợi nhuận thấp hơn mong đợi, các nhà đầu tư sẽ nhanh chóng rút lui khỏi cổ phiếu của công ty."

Ngành F&B: Mô hình kinh doanh không bền vững
 

 Theo công ty phân tích dữ liệu doanh nghiệp CEO Score, cổ phiếu của các công ty F&B có xu hướng thiếu ổn định và kém hấp dẫn do những đặc điểm sau:

 Tuổi thọ trung bình của một thương hiệu F&B chỉ khoảng 5 năm. Đây là con số quá thấp so với các ngành công nghiệp khác, khiến các nhà đầu tư ngần ngại khi rót vốn dài hạn.
 

 Mô hình kinh doanh phụ thuộc quá nhiều vào CEO. Nếu người sáng lập gặp bê bối hoặc tranh cãi, cổ phiếu sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
 

 Điển hình như Baek Jong-won, gần đây đã bị chỉ trích vì sản phẩm thịt hộp do công ty phân phối bị đánh giá là giá cao nhưng chất lượng không tương xứng. Một số khách hàng cáo buộc ông đã tăng giá gốc để tạo cảm giác chiết khấu cao, dẫn đến việc cổ phiếu Theborn Korea giảm liên tục trong nhiều ngày.

Bài học cho các chuỗi F&B có ý định niêm yết
 

 Câu chuyện của Theborn Korea là hồi chuông cảnh báo cho các thương hiệu F&B đang có kế hoạch IPO trong thời gian tới. Để tránh rơi vào vết xe đổ, các doanh nghiệp trong ngành cần nhận thức rõ:

 Thương hiệu mạnh không đồng nghĩa với thành công trên sàn chứng khoán. Danh tiếng chỉ là yếu tố hỗ trợ, không phải là bảo chứng cho giá trị cổ phiếu.
 

 Mâu thuẫn lợi ích giữa công ty mẹ và chủ nhượng quyền phải được giải quyết triệt để. Nếu không, áp lực tài chính sẽ khiến công ty gặp khó khăn trong dài hạn.
 

 Ngành F&B có tính thay đổi nhanh chóng, đòi hỏi chiến lược kinh doanh linh hoạt. Những doanh nghiệp không kịp thích nghi sẽ nhanh chóng bị đào thải.
 

 Nếu không có một mô hình kinh doanh bền vững, các thương hiệu F&B có thể tiếp tục đối mặt với viễn cảnh IPO thất bại, cổ phiếu lao dốc và buộc phải rời khỏi sàn chứng khoán, giống như nhiều thương hiệu trước đó.