Những người hàng xóm tôi gặp ở Trung tâm Lao động nhập cư Paju

Nỗi bỡ ngỡ của nhân viên mới tại Trung tâm Lao động nhập cư Paju và câu chuyện về những lao động nước ngoài đang góp sức cho Hàn Quốc nhưng phải đối mặt nhiều thiệt thòi.

 

 

Khi bắt đầu đi làm tại Trung tâm Lao động nhập cư Paju Shalom House vào tháng mười hai năm ngoái, nỗi lo đầu tiên của tôi là ngôn ngữ. Những lao động nhập cư tìm đến nơi này hầu hết đều sử dụng các tiếng mẹ đẻ mà tôi chưa từng nghe, chưa từng học và ở tuổi này thì thật khó để bắt đầu lại từ đầu. Tôi chỉ quen thuộc chút ít với tiếng Anh, vậy mà ngôn ngữ của họ lại hoàn toàn khác.

Không nhớ đã vài ngày hay một tuần sau ngày đầu tiên, phía trước bàn làm việc của tôi là ba bốn lao động người Myanmar đang trò chuyện cùng nhau. Ở bên phải lại có nhóm bốn năm người Campuchia. Hai nhóm nói hai ngôn ngữ khác nhau nhưng với tôi, chúng nghe như một thứ tiếng. Tôi đã thoáng nghĩ: “Không lẽ Myanmar và Campuchia dùng chung ngôn ngữ sao”.

Biết điều đó không thể, tôi vẫn quay sang hỏi các thầy cô thông dịch. Câu trả lời là hai bên không hiểu một câu nào của nhau vì ngôn ngữ hoàn toàn khác biệt. Nếu bên trái lúc đó có thêm vài lao động người Thái trò chuyện, chắc tôi lại nghĩ ba nước dùng chung một tiếng. Chính giữa những âm thanh tôi chưa từng trải nghiệm ấy là chiếc bàn làm việc của tôi.

Tôi vẫn không biết hôm đó người Myanmar và người Campuchia đã nói chuyện vui vẻ về điều gì. Tôi cũng chưa đủ khả năng để đoán ra. Nhưng dù tôi còn bỡ ngỡ và lạ lẫm, sự tự nhiên, tiếng cười và cách họ thoải mái tương tác với nhau khiến tôi thấy ấm lòng.

Tại Shalom House, những người đến từ các quốc gia khác nhau giao tiếp bằng tiếng Hàn. Họ vẫn có ngôn ngữ mẹ đẻ quen thuộc hơn nhiều, nhưng lại chọn dùng tiếng Hàn để trao đổi cùng chúng tôi. Điều đó giúp tôi bớt đi phần nào nỗi lo ban đầu, nhưng đồng thời lại khiến tôi cứ day dứt. Với họ, tiếng Hàn vẫn là một ngôn ngữ khó khăn. Tôi ước gì mình có thể đôi khi hiểu dù chỉ đôi ba từ trong ngôn ngữ của họ. Nhưng phải bắt đầu từ đâu đây?

Myanmar, Campuchia, Sri Lanka, Philippines, Việt Nam, Nepal, Lào, Thái Lan, Bangladesh… Những người tìm đến trung tâm đều có quê hương không phải Hàn Quốc. Từ nhà tôi, chỉ cần đi hai ga tàu là đến trung tâm. Vậy mà trước đây tôi không hề biết có nhiều lao động nhập cư như thế sống và làm việc gần mình. Bây giờ thì tôi chỉ biết tự hỏi: “Sao mình lại không biết chứ”. Khi biết rồi, bạn sẽ nhìn thấy. Và chiếc bàn của tôi được đặt giữa những người hàng xóm mới ấy.

Tính đến năm 2025, số người nước ngoài cư trú tại Hàn Quốc đạt hơn 2.73 triệu người, tương đương 5.2 phần trăm dân số. Trong đó, khoảng 1.3 triệu người là lao động nhập cư, góp phần giải quyết tình trạng thiếu hụt lao động trong bối cảnh Hàn Quốc bước vào xã hội già hóa. Họ làm việc trong nông nghiệp, ngư nghiệp, sản xuất và nhiều ngành quan trọng khác, giúp nền kinh tế duy trì năng suất và cuộc sống của chúng ta không bị gián đoạn. Đó là điều đáng trân trọng.

Thế nhưng nhiều người trong số họ lại làm việc trong môi trường khắc nghiệt, thường xuyên tăng ca, làm việc ngày nghỉ và hiếm có cơ hội nghỉ phép. Dù làm việc nhiều nhưng việc được trả đúng công sức lại không dễ dàng, thậm chí phải đấu tranh nhiều hơn lao động bản xứ. Rõ ràng có điều gì đó đang sai.

Trung tâm của chúng tôi nỗ lực hỗ trợ để mọi lao động, bất kể quốc tịch, đều được hưởng quyền lợi theo luật lao động và được làm việc trong môi trường an toàn, công bằng. Chúng tôi đồng hành cùng người lao động trong các vấn đề tiền lương, hợp đồng, điều kiện sinh hoạt và hỗ trợ họ trong các thủ tục cần thiết.

Thỉnh thoảng tôi tự hỏi liệu chúng ta có đang bị cuốn vào những khẩu hiệu đa văn hóa sáo rỗng hay không. Làm thế nào để Hàn Quốc thật sự chuyển mình thành một xã hội đa dân tộc đúng nghĩa. Ngồi trong văn phòng nhỏ trên tầng ba mà những câu hỏi lớn như thế cứ xuất hiện rồi lại bị cắt ngang bởi tiếng bước chân lên cầu thang của những người đang cần giúp đỡ.

Có người muốn đòi lương bị nợ bốn tháng. Có người cần hoàn tất tính toán tiền thôi việc. Có người cần đi cùng đến cơ quan công. Các thầy cô thông dịch làm việc rất thành thạo, còn tôi thì vẫn cố gắng tìm xem mình có thể giúp gì. Ngày lại ngày, cảm giác bối rối ấy cứ tích tụ.

Tôi có lẽ là người lạ nhất ở trung tâm. Tôi biết ít nhất về môi trường làm việc của họ, về hệ thống visa, về cách một người có thể trở thành lao động không giấy tờ. Những điều cần học chất chồng lên và phần lớn đều phải học bằng tiếng Hàn. Có lẽ nỗi lo ban đầu của tôi sẽ còn kéo dài.