Oxford chọn từ của năm 2025 là rage bait - “Mồi câu cơn giận”

Dạo gần đây, mình để ý một điều rất nhỏ nhưng ảnh hưởng khá lớn.

Cứ mỗi lần mở TikTok hay Instagram lên, chưa kịp vui gì thì đã thấy trong lòng hơi… tức. Một kiểu tức vô duyên, không có nguyên nhân rõ ràng. Chỉ vì lướt qua vài câu nói cực đoan, vài video bị cắt ghép cho méo mó, hay vài tình huống tranh cãi mà ai cũng biết là cố tình dựng lên để câu tương tác.

Và rồi mình đọc tin Oxford chọn “rage bait” là từ của năm 2025. Nghe cái tên thôi là thấy đúng vibe 2025 ghê. “Mồi câu cơn giận” – nghe như một trò đùa nhưng lại phản ánh rất thật cái cách mạng xã hội đang vận hành. Mình từng nghĩ chỉ cần tránh drama là xong, ai ngờ giờ drama nó chủ động tìm tới mình luôn.

Thật ra “rage bait” không phải khái niệm xa lạ. Ai dùng mạng nhiều đều từng dính phải. Một bài đăng cố tình chia phe nam – nữ. Một bình luận nói quá để gây tức. Một clip bịa chuyện cho giống thật, bỏ hết bối cảnh để người xem nổi nóng dù chẳng biết đầu đuôi. Có những video rõ ràng là dựng lên để chọc cho thiên hạ cãi nhau, nhưng vẫn có cả nghìn người lao vào tranh luận. Và mỗi lần vậy, thuật toán lại nghĩ: “Ồ, họ thích cái này”. Thế là hôm sau nó gửi thêm. Rồi thêm nữa.

Ngày xưa internet thường giật tít để kích tò mò, còn bây giờ nó đánh thẳng vào cảm xúc… để kéo phản ứng. Không cần bạn thích, chỉ cần bạn tức. Không cần bạn đồng ý, chỉ cần bạn phải nhấp vào comment. Mọi thứ được thiết kế như thể mạng xã hội muốn mình luôn trong trạng thái nóng nảy một chút, mệt mỏi một chút, dễ bị kích động một chút. Lúc nhận ra điều đó, mình thấy feed của mình không còn là chỗ thư giãn như trước nữa.

Rồi tự nhiên mình nhớ lại từ của năm trước – “brain rot”. Não mềm ra vì tiêu thụ quá nhiều nội dung rác. Từ “brain rot” đến “rage bait”, hai năm liên tiếp Oxford chọn những từ mô tả đúng cái cảm giác mà nhiều người trẻ đang có khi online: vừa bị cuốn vào những thứ nhảm nhí, vừa bị điều khiển cảm xúc theo những cách mình không hề nhận ra.

Có lần mình đang làm việc, nghỉ 2 phút mở điện thoại xem chút cho vui. Ai ngờ lướt đúng vào một clip tranh cãi trời ơi đất hỡi. Mình đọc, rồi khó chịu. Khó chịu xong lại kéo xuống đọc thêm. Đọc thêm rồi tức hơn. Đến khi đóng app lại thì đầu óc đầy bực bội, vậy là thay vì nghỉ ngơi, mình tự nạp vào người một đống cảm xúc tiêu cực. Mà cái clip đó, nghĩ kỹ lại, mình chẳng liên quan gì hết.

Tới lúc đó mình biết là mình cần thay đổi. Không thể để những nội dung rác quyết định cảm xúc của mình trong ngày. Thế là dạo gần đây, mình tập một thói quen rất đơn giản: thấy nội dung nào cố tình gây giận – lướt qua liền. Không thả tim. Không comment. Không để thuật toán hiểu lầm rằng “ơ, con bé này thích drama”.

Và lạ thật, chỉ vài tuần thôi mà đầu óc nhẹ hơn hẳn.
Feed cũng sạch hơn.
Tâm trạng không bị cuốn theo người lạ ngoài đời cũng không ảnh hưởng bởi comment vô danh.

Mạng xã hội 2025 đúng là tiện, nhanh, vui, nhưng cũng đầy cạm bẫy cảm xúc.
Cứ mở điện thoại là có người chọc để xem mình phản ứng ra sao.

Nên nếu dạo này bạn cũng thấy mình tức mà không biết tại sao, có thể bạn đang bị “mồi câu cơn giận” đấy.
Còn bạn thì sao? Có khoảnh khắc nào bạn nhận ra mình đang bị kéo cảm xúc mà không hiểu vì sao không?
Kể mình nghe với.