Người Việt ở Hàn: Đồng hương hay đồng hại?

Đi xa quê hương, lẽ ra gặp được đồng hương thì mừng lắm. Người ta thường nói “gặp được người cùng quê nơi xứ người giống như tìm thấy một tia sáng ấm áp giữa đất khách”, nhưng ở Hàn nhiều lúc tia sáng đó lại biến thành nỗi ám ảnh. Không phải sợ người Hàn, mà lại sợ chính người Việt với nhau. Nghe buồn cười, nhưng cứ ở đây lâu rồi sẽ hiểu, cái nỗi sợ ấy chẳng hề vô lý.

Ngày đầu tôi qua Hàn, trong đầu lúc nào cũng mang một suy nghĩ đơn giản: đồng hương thì sẽ thương nhau, đùm bọc nhau, vì chúng ta cùng rời xa quê hương, cùng vất vả mưu sinh. Nhưng chỉ một thời gian ngắn, tôi thấy quá nhiều câu chuyện trái ngược. Bạn tôi vừa chân ướt chân ráo sang, chưa quen đường xá, được một chị “người nhà” nhiệt tình hứa giúp thuê phòng. Chị ấy nói năng ngọt ngào, hứa hẹn “em cứ yên tâm, chị lo hết, chuyển cho chị tiền cọc là ổn.” Bạn tôi tin, chuyển liền cả triệu won, số tiền mà nó dành dụm bao lâu mới có được. Kết quả, chị kia biến mất, chặn luôn liên lạc. Giữa Seoul rộng lớn, bạn tôi bơ vơ, khóc không ra nước mắt. Tiền mất, niềm tin cũng mất.

Rồi tôi đọc trên group cộng đồng, thấy người ta tố nhau nhiều lắm. Nào là “đóng tiền để được giới thiệu vào công ty lớn”, nào là “góp tiền thuê phòng chung rồi một người ôm chạy”, rồi những chuyện tình cảm giả dối chỉ để moi tiền. Có người bảo: ở Hàn, trò lừa đảo muôn hình vạn trạng, nhưng nạn nhân nhiều nhất lại là người Việt, và thủ phạm cũng lại là người Việt. Cái vòng luẩn quẩn này khiến tôi hoang mang: chúng ta đang ở đâu, và chúng ta đang đối xử với nhau thế nào?

Người thì viện cớ vì khó khăn quá, không còn đường sống mới đi lừa. Người thì bảo bản tính khôn lỏi đã ngấm từ lâu, chỉ cần có cơ hội là lợi dụng. Nhưng thử nghĩ mà xem, ai ở đây chẳng khó khăn, ai chẳng chật vật mưu sinh. Nếu ai cũng lấy lý do “khổ” để biện minh cho việc làm tổn thương đồng hương, thì cộng đồng này còn lại gì ngoài sự nghi ngờ? Tôi từng nghe một câu nói nửa đùa nửa thật: “Người Hàn ít khi lừa mình, vì họ sợ pháp luật. Chứ người Việt thì chẳng sợ gì, cùng lắm chửi nhau rồi thôi.” Nghe mà vừa tức vừa buồn.

Có những người thật sự muốn làm điều tử tế cũng bị vạ lây. Ví dụ một anh trong xóm tôi, tốt bụng, rảnh là dẫn người mới đi chỉ đường, dắt đi làm thủ tục, chưa bao giờ lấy một đồng. Nhưng vẫn có người nhìn anh ấy với ánh mắt cảnh giác: “Chắc gì đã tử tế thật, coi chừng cũng lại lừa.” Cái hậu quả của vài kẻ xấu là như vậy đó, chúng làm cả cộng đồng mất niềm tin, biến người tốt thành kẻ bị nghi ngờ.

Nhiều lúc tôi tự hỏi: tại sao ở quê thì người ta có thể dễ dàng chia sẻ bát cơm, còn ra xứ người lại hại nhau đến thế? Có lẽ bởi vì ở Hàn, mọi thứ đều gắn với tiền. Tiền thuê nhà, tiền ăn uống, tiền giấy tờ, tiền làm thêm… đồng nào cũng toát mồ hôi. Khi cái gì cũng quy về tiền, người ta quên mất tình đồng hương. Họ chỉ nhìn nhau như một cơ hội để kiếm chác, thay vì một chỗ dựa để sẻ chia.

Nhưng rồi, cũng không thể vì vậy mà đánh đồng tất cả. Tôi gặp nhiều người Việt tốt bụng, sẵn sàng cho ở nhờ, sẵn sàng bỏ thời gian chỉ dạy. Tôi nghĩ chính họ mới là lý do để mình còn muốn tin vào hai chữ “đồng hương”. Chỉ là, cái cảm giác phải vừa mở lòng vừa cảnh giác nó khổ sở lắm. Bạn vừa muốn tin, nhưng lại sợ bị lợi dụng. Bạn vừa cần giúp, nhưng lại sợ bị gạt. Sống như thế rất mệt mỏi.

Nếu hỏi tôi có giải pháp nào không, tôi cũng chẳng dám nói chắc. Có lẽ chỉ có thể tự nhắc mình: đừng cả tin. Đồng hương không đồng nghĩa với đồng lòng. Chuyện gì cũng phải rõ ràng, có giấy tờ, có bằng chứng. Thà mất lòng trước còn hơn mất tiền sau. Và khi thấy chuyện lừa đảo, đừng im lặng, hãy nói ra, để người đi sau không bị rơi vào hố sâu như mình.

Viết những dòng này, tôi không có ý bôi xấu cộng đồng người Việt ở Hàn. Tôi biết, số người xấu không nhiều bằng số người tử tế. Nhưng chỉ cần một vài vết nhơ, cũng đủ để làm cả tấm vải bị nhuộm màu hoang mang. Tôi chỉ mong, những ai còn giữ lòng tham mà định giở trò với đồng hương thì hãy nghĩ lại: chúng ta đều rời quê hương để đi tìm một cuộc sống tốt hơn. Nếu không thể giúp nhau, ít nhất cũng đừng hại nhau. Vì khi bạn lừa một đồng hương, bạn không chỉ lấy đi tiền của họ, mà còn lấy đi cả niềm tin của cộng đồng này.

Còn những ai đã từng bị lừa, bị tổn thương, hãy chia sẻ câu chuyện của mình. Đừng sợ xấu hổ, đừng sợ người khác cười. Sự thật cần được nói ra, để người khác còn kịp cảnh giác. Và biết đâu, chính những chia sẻ ấy lại giúp một ai đó thoát khỏi cú lừa tiếp theo.

Xa quê đã đủ cô đơn rồi. Đừng để sự cô đơn ấy nhân đôi vì phải sợ hãi chính đồng hương của mình. Tôi vẫn muốn tin, giữa những mảnh đời bon chen này, vẫn còn những bàn tay sẵn sàng nắm lấy nhau. Và hy vọng một ngày nào đó, khi nghe hai chữ “người Việt ở Hàn”, người ta sẽ nghĩ đến sự gắn kết, chứ không phải là những cú lừa.

Theo Kim Chi Nha