Khi tỉ giá thắng cả tấm lòng và những cuộc so sánh khiến quê hương trở nên “rẻ” mạt

Có một thói quen kỳ lạ lan dần trong cộng đồng người Việt ở Hàn: so sánh tỉ giá giữa won và đồng Việt như thước đo phẩm giá cuộc sống. Mỗi lần đồng won mạnh lên một chút, là y như rằng, mạng lại xuất hiện vài dòng chia sẻ nửa thật nửa khoe:  “Làm bên Hàn lương cao, về Việt Nam tiêu sướng như vua.” “Ở Hàn đi làm cực nhưng đáng, chứ ở Việt Nam có làm mấy cũng chẳng dư.”

Nghe qua tưởng chuyện đùa, nhưng hóa ra có người tin thật, tin rằng chỉ cần đổi tỉ giá là đổi được cả tương lai.

Sang Hàn, họ chỉ có thể ngồi trong căn phòng nhỏ, livestream kể chuyện “cuộc sống Hàn Quốc sướng hơn Việt Nam nhiều”  như thể đang tự ru mình giữa xứ sở xa lạ. Một trong những luận điểm “kinh điển” là: “Làm công nhân bên Hàn lương 50 triệu, trong khi ở Việt Nam chỉ được 10 triệu.”

 Nghe hợp lý, nhưng nếu trừ đi tiền nhà, bảo hiểm, ăn uống, đi lại, và gửi tiền về Việt Nam, thì 50 triệu ấy còn lại được bao nhiêu? Trong khi ở Việt Nam, sống cùng gia đình, ăn cơm mẹ nấu, bạn vẫn có thể tiết kiệm, vẫn có người để nói chuyện mỗi tối. 

Không ai phủ nhận rằng sang Hàn làm việc giúp nhiều người đổi đời, có tiền lo cho gia đình. Nhưng khi “có tiền” trở thành lý do để chê bai quê nhà, thì đó không còn là sự tự hào nữa mà là sự tự ti được tô son bằng ngoại tệ. Có người nói: “Ở Việt Nam mà có lương như Hàn, ai mà chẳng vui.” Nghe đúng, nhưng lại sai ở chỗ: nếu hạnh phúc chỉ đến từ tiền, sao nhiều người Việt ở Hàn vẫn trầm cảm, vẫn tìm đến bác sĩ tâm lý, vẫn than “cô đơn quá”?

 Ở Việt Nam, một bữa cơm 30.000 đồng có thể khiến người ta ấm lòng vì được ngồi cùng người thân. Ở Hàn, một bữa ăn 10.000 won có thể khiến người ta nuốt không nổi vì ăn một mình. 

Có lẽ, tỉ giá chỉ có thể đo tiền, chứ không đo nổi cảm xúc. Và cũng có lẽ, chính những người luôn so sánh Việt Nam với Hàn Quốc mới là những người chưa bao giờ thật sự hiểu cả hai nơi. 

Có một điều trớ trêu: những người chê Việt Nam nghèo nàn lại chính là người vẫn muốn gửi con về Việt Nam học, hoặc mơ ngày được “về hưu ở quê.” Họ nói: “Ở Việt Nam khổ, nhưng dễ sống hơn.” Nghe quen không? Bởi cuối cùng, dù đi đâu, ta vẫn tìm về nơi khiến mình được làm người thật, không cần quy đổi mọi thứ ra tiền. 

Cuộc sống ở Hàn đáng trân trọng, đầy cơ hội và kỷ luật. Nhưng nó không phải thước đo để chê bai quê nhà. Việt Nam cũng không hoàn hảo, nhưng ít ra, nơi đây người ta vẫn có thể sống mà không cần hóa đơn để chứng minh hạnh phúc. Nếu hạnh phúc là một loại tiền tệ, thì có lẽ người Việt ở Hàn sẽ luôn là “triệu phú tỉ giá” nhưng “con nợ cảm xúc.” Bởi giữa những lời khoe lương, so sánh giá cả, và chê bai Việt Nam, điều họ thật sự đang tìm có khi chỉ là cảm giác được công nhận.

Ừ, nếu đo bằng tiền thì có lẽ vậy. Nhưng nếu đo bằng niềm vui, thì chắc tỉ giá đổi ngược mất rồi, còn quê hương, dù bị chối bỏ, vẫn đứng đó cười nhếch môi nhìn người ta tự hào với những đồng won của mình.