Khủng hoảng tuổi trung niên? Ngày nay lại là "khủng hoảng Gen Z"

Sức khỏe tinh thần của người trẻ đang xấu đi : "Ngày nay, cảm giác bất hạnh ở giới trẻ còn lớn hơn"

So với thế hệ trước, giới trẻ hiện nay đang phải đối mặt với tình trạng suy giảm sức khỏe tinh thần nghiêm trọng hơn.

Trong quá khứ, nhóm tuổi trung niên thường bị xem là chịu nhiều bất hạnh nhất, nhưng các nghiên cứu mới cho thấy mô hình này đã thay đổi: người trẻ mới là nhóm có mức độ bất hạnh cao nhất.

Ngày 27 (giờ địa phương), tạp chí khoa học mở PLOS One đã công bố một nghiên cứu của Giáo sư David Blanchflower thuộc Khoa Kinh tế, Đại học Dartmouth (Mỹ) với kết quả trên.

Theo các tác giả, trước đây, chỉ số hạnh phúc chủ quan thường bắt đầu ở mức cao khi còn trẻ, sau đó giảm dần theo độ tuổi, rơi xuống mức thấp nhất khi bước vào độ tuổi trung niên (khoảng 50 tuổi), rồi lại tăng trở lại khi về già.

Họ cho biết: "Nhiều nghiên cứu đã cho thấy, chỉ số hạnh phúc chủ quan theo độ tuổi thường có dạng chữ U." Ngược lại, cảm giác bất hạnh lại tạo thành mô hình hình nón ngược "∩": ít bất hạnh ở tuổi trẻ, tăng dần khi già đi, đạt đỉnh vào độ tuổi trung niên, rồi giảm dần khi về già.

Mô hình này lần đầu tiên được Giáo sư Blanchflower mô tả trong một nghiên cứu công bố trên tạp chí Social Science & Medicine năm 2008. Kết luận đó sau này cũng được xác nhận qua hơn 600 nghiên cứu khác ở nhiều thời kỳ và khu vực.

Tuy nhiên, trong bài nghiên cứu mới năm 2025, nhóm của ông kết luận rằng mô hình này đã thay đổi.

Dữ liệu từ dự án nghiên cứu sức khỏe tâm thần đa quốc gia Global Minds (giai đoạn 2020–2025, tại 44 quốc gia gồm Mỹ, Anh…) cho thấy: người trẻ ở độ tuổi cuối thiếu niên và đầu 20 lại là nhóm có mức độ bất hạnh cao nhất, và càng lớn tuổi thì mức độ bất hạnh lại giảm dần. Đây được gọi là "mô hình giảm dần theo tuổi."

Nguyên nhân chính, theo các tác giả, là do sức khỏe tinh thần của giới trẻ đang ngày càng tệ đi. Căng thẳng, lo âu, sợ hãi, ý nghĩ tự sát… đều tăng cao ở giới trẻ, cả trên thang đo tuyệt đối lẫn khi so với các nhóm tuổi khác.

Từ sau đại dịch COVID-19, mức độ bất hạnh tăng lên ở mọi lứa tuổi, nhưng ở Anh, mức tăng ở giới trẻ nổi bật rõ rệt hơn so với các nhóm tuổi khác.

Theo tờ The Times (Anh): "Lần đầu tiên sau nhiều thế hệ, một người trẻ 22 tuổi trung bình cảm thấy bất hạnh hơn cha mẹ mình khi họ ở cùng độ tuổi."

Tức là thế hệ Z (cuối tuổi teen – đầu 20) hiện nay cảm nhận sự tuyệt vọng và lo âu nhiều hơn hẳn so với những thế hệ trước khi ở cùng độ tuổi.

Giáo sư Blanchflower cho biết tại Mỹ hiện tượng này xuất hiện đầu tiên: "Trong giới trẻ, đặc biệt là nữ giới trẻ, số người nói rằng ‘mỗi ngày đều là một ngày tồi tệ về sức khỏe tinh thần’ đang tăng vọt. Chúng tôi quan sát thấy xu hướng này trên toàn thế giới."

Giáo sư Alex Bryson (Đại học University College London – đồng tác giả) giải thích rằng, dữ liệu cho thấy "khủng hoảng tuổi trung niên" ở độ tuổi 40–50 chưa biến mất. Ở nhóm trung niên, mức độ hạnh phúc nhìn chung khá ổn định, không thay đổi nhiều. Điều thay đổi chính là giới trẻ trở nên bất hạnh hơn bao giờ hết.

Ông nói: "Đường cong hình nón ngược (∩) giờ đã biến thành dốc trượt tuyết (càng nhiều tuổi thì càng ít bất hạnh). Nguyên nhân hoàn toàn là do sức khỏe tinh thần của giới trẻ suy giảm."

Một số người hoài nghi cho rằng kết quả này có thể vì giới trẻ cởi mở và sẵn sàng báo cáo tình trạng sức khỏe tinh thần hơn so với thế hệ trước. Tuy nhiên, nhóm tác giả phản bác: nếu nhìn vào tỷ lệ tự tử, tỷ lệ sử dụng ma túy…, thì rõ ràng giới trẻ thực sự đang xấu đi về sức khỏe tinh thần.

Dù vậy, nguyên nhân cụ thể vẫn chưa được xác định.

Một số yếu tố bị nghi ngờ gồm:

• Việc sử dụng điện thoại thông minh, internet tốc độ cao và sự thay đổi trong cách sống;
• Chất lượng việc làm ngày càng kém, đặc biệt ở người trẻ, khiến bất hạnh càng gia tăng;
• Người trẻ thất nghiệp, trước đây hay hiện nay, đều luôn nằm trong nhóm bất hạnh nhất.

Như vậy, nếu trước đây “khủng hoảng tuổi trung niên” từng được xem là cột mốc u ám nhất trong đời người trưởng thành thì nay, nghiên cứu chỉ ra rằng “khủng hoảng của thế hệ trẻ” mới là vấn đề đáng báo động. Sự gia tăng rõ rệt các biểu hiện stress, lo âu và tuyệt vọng ở giới trẻ không chỉ phản ánh những thay đổi xã hội sâu sắc mà còn gióng lên hồi chuông về nhu cầu cấp thiết trong việc chăm sóc và bảo vệ sức khỏe tinh thần cho thế hệ tương lai.

Theo Naver - Biên tập Kim chi Nha