Hàn Quốc phá bỏ “ba tầng rào cản” : giữ chân du học sinh nước ngoài trở thành nhân lực chăm sóc dài hạn

24 trường đại học tại Hàn Quốc được chỉ định đào tạo - Thí điểm bắt đầu từ năm sau

Từ 2027, nhân lực được đào tạo sẽ chính thức bước vào công việc thực tế

Tại Hàn Quốc, tình trạng thiếu hụt nhân lực chăm sóc người cao tuổi ngày càng nghiêm trọng. Để giải quyết, Chính phủ đang đẩy mạnh mô hình đào tạo du học sinh nước ngoài trở thành nhân viên chăm sóc (요양보호사). Tuy nhiên, câu hỏi lớn được đặt ra: liệu chính sách này có thực sự khả thi khi 70% lao động nước ngoài đã có chứng chỉ vẫn rời bỏ ngành?

“Hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu về văn hóa truyền thống Hàn Quốc nhé.”

Ngày 24 tháng trước, tại một giảng đường ở tòa “Kỷ niệm 20 năm” của Đại học Kyungin (Incheon), du học sinh thuộc lớp đào tạo nhân viên chăm sóc trong khoa Hàn Quốc học Quốc tế lần lượt bước vào lớp. Từ đầu năm nay, trường đã mở khóa đào tạo chuyên biệt cho du học sinh có mục tiêu trở thành nhân viên chăm sóc người cao tuổi. 14 sinh viên đến từ Mông Cổ, Myanmar, Trung Quốc đã nhập học. Vì là khóa đầu tiên nên nội dung chủ yếu xoay quanh văn hóa - ngôn ngữ - kiến thức nền tảng tại Hàn Quốc.

Trong buổi học hôm ấy, bài giảng tập trung vào các lễ hội truyền thống. Khi giáo sư giảng bài qua micro, màn hình phía trước đồng thời hiển thị bản dịch sang nhiều ngôn ngữ để hỗ trợ sinh viên. Su Tte Rang Ying (21, Myanmar) chia sẻ: “Em nộp đơn vì cảm thấy công việc giúp đỡ người cao tuổi rất ý nghĩa. Ở quê, em từng tham gia đội tình nguyện chăm sóc tóc cho người già nên cảm thấy gần gũi.”

24 trường đại học được chỉ định - Mở đường thu hút nhân lực trẻ

Từ tháng 8, Chính phủ đã chỉ định 24 trường đại học trên toàn quốc, bao gồm cả Kyungin  là các trường đào tạo chính thức cho nhân viên chăm sóc nước ngoài và sẽ bắt đầu thí điểm từ năm sau. Từ năm 2027, lực lượng “mầm non” này dự kiến sẽ bước vào ngành chăm sóc với tư cách là nhân viên được đào tạo bài bản.

Mục tiêu chính phủ: giải quyết thiếu hụt nhân lực bằng cách thu hút người trẻ nước ngoài. Tuy nhiên, giới chuyên môn và các tổ chức liên quan lại tỏ ra hoài nghi. Họ nhận định: “Ngay cả người Hàn còn bỏ việc hàng loạt, vậy du học sinh nước ngoài liệu có trụ nổi?”

70% nhân lực nước ngoài chỉ tồn tại trên giấy - vì sao họ rời bỏ ngành?

Theo Bộ Y tế & Phúc lợi (9/12), trong tổng số 22.766 người nước ngoài có chứng chỉ nhân viên chăm sóc, có tới 16.122 người (71%) không làm việc trong ngành. Tỷ lệ này tương đương với mức 77% nhân lực sở hữu chứng chỉ nhưng không đi làm trong nhóm người Hàn. Điều đó nghĩa là bất kể quốc tịch, người rời bỏ ngành vẫn chiếm phần lớn.

Số lượng người đăng ký học để lấy chứng chỉ cũng đang giảm mạnh:

• 2022: 318.182 người
• 2023: 282.647 người
• 2024: 162.800 người
• 2025 (tính đến tháng 10): 127.908 người

Các cơ sở đào tạo cũng liên tục đóng cửa:

• 2023: 1.193 cơ sở
• 2024: 1.137 cơ sở
• 2025 (tháng 10): 1.100 cơ sở

Tình trạng thiếu hụt nhân lực khiến các viện dưỡng lão rơi vào khủng hoảng. Ông Ko Jae-kyung, Chủ tịch Hiệp hội Nhân viên Chăm sóc Hàn Quốc, cho biết: “Ở các vùng nông thôn, tình hình còn khó khăn hơn. Có nơi phải để cả nhân viên 80 tuổi vào danh sách để đủ nhân sự trên giấy.”

Du học sinh: “Công việc có ý nghĩa nhưng vài năm nữa em sẽ về nước”

Dù còn đầy kỳ vọng về công việc và cơ hội xin visa E-7, nhiều du học sinh vẫn băn khoăn về tương lai gắn bó lâu dài.

Su Tte Rang Ying nói: “Công việc chắc chắn sẽ vất vả nhưng cũng rất ý nghĩa. Tuy vậy, sau 5 năm, em muốn về Myanmar đoàn tụ gia đình.”

Ankhchecheg (27, Mông Cổ), tốt nghiệp ngành Làm đẹp 3 năm trước, thất nghiệp và quay lại học để trở thành nhân viên chăm sóc chia sẻ:
“Em muốn làm công việc giúp đỡ người yếu thế và cảm thấy có ích. Nhưng có lẽ em chỉ ở Hàn Quốc khoảng 10 năm rồi về nước.”

Rào cản văn hóa và giao tiếp cũng khiến họ lo lắng: “Tiếng Hàn của em chưa hoàn hảo, nên sợ không giao tiếp tốt với các cụ. Cũng sợ bị nhìn nhận tiêu cực vì là người nước ngoài.”

Một cán bộ trường đại học thẳng thắn: “Không có hình mẫu thành công nào trước đó, nên chúng tôi lo lắng. Chỉ sợ sinh viên đi thực tập rồi bỏ cuộc.”

Khảo sát từ Viện Nghiên cứu Lao động Hàn Quốc cho thấy: Chỉ 6% du học sinh muốn ở lại Hàn làm việc trong lĩnh vực y tế - xã hội, thấp hơn cả ngành nhà hàng khách sạn (10%).

Ông Lee Kyung-kyu, Giám đốc Hiệp hội Nhân viên Chăm sóc Hàn Quốc, nhận định: “Nếu đã có năng lực để du học Hàn Quốc, họ có nhiều lựa chọn khác ngoài ngành chăm sóc, vốn bị coi là lao động 3D. Với mức lương chỉ quanh mức tối thiểu, rất khó giữ chân họ.”

Giải pháp cốt lõi: Cải thiện chế độ, môi trường làm việc

Các chuyên gia nhấn mạnh: Nếu muốn chính sách mở rộng nhân lực nước ngoài thành công, cần cải cách toàn diện:

1. Tăng lương - áp dụng chế độ lương chuẩn
2. Giảm tải lao động: hiện một nhân viên phải chăm 8 người cao tuổi trở lên
3. Đảm bảo ngày nghỉ và phụ cấp
4. Cải thiện điều kiện cư trú - hỗ trợ chỗ ở cho du học sinh
5. Ổn định đường hướng visa và cung cấp lộ trình lên thường trú

Giáo sư Suk Jae-eun (ĐH Hallym) bình luận: “Cải thiện chế độ đã là vấn đề cơ bản, tối thiểu. Phải kiểm tra kỹ môi trường làm việc vì cường độ lao động hiện quá cao.”

Hiệp hội Nhân viên Chăm sóc Hàn Quốc cũng yêu cầu Nhà nước áp dụng:

• chế độ lương chuẩn hóa
• trợ cấp ngày nghỉ có trả lương

Ủy ban Nhân quyền Quốc gia từng khuyến nghị áp dụng lương chuẩn cho ngành chăm sóc từ 2022. Về việc nhân viên không được nhận phụ cấp khi làm ngày lễ, Bộ Lao động đang xem xét điều chỉnh. Một quan chức cho biết: “Chúng tôi sẽ bàn thảo trong tháng này hoặc đầu năm sau.”

Cần hỗ trợ mạnh hơn về visa - nhà ở và định cư lâu dài cho du học sinh

Các đơn vị đào tạo khẳng định việc mở rộng nhân lực nước ngoài chỉ hiệu quả nếu Hàn Quốc tạo môi trường sống ổn định.

Ông Han Jong-soo, Viện trưởng Korea Care, nói: “Hàn Quốc vẫn mang tâm thế ‘đến được thì tốt, không thì thôi’. Nếu muốn thu hút và giữ chân nhân lực chăm sóc, cần bảo đảm visa, nhà ở ổn định, và mở đường lên thẻ thường trú cho người làm việc lâu dài.”

Theo segye