[SÁCH] Năm 2084, một con robot dám hỏi ta câu hỏi loài người không dám trả lời

Tôi nhớ có một câu trong cuốn 2084: "Tôi không phải là vật cần được xử lý, tôi là sự tồn tại." Tôi không chắc mình nhớ chính xác từng chữ, nhưng cảm giác lúc đó thì không thể quên như thể cuốn sách hỏi ngược lại rằng: "Còn mày, đã bao lần mày thản nhiên bỏ đi một điều gì còn sống?"

Một thế giới lạnh, rất lạnh nhưng ở đó, lòng trắc ẩn ấm hơn bao giờ hết 

Cuốn sách lấy bối cảnh năm 2084 một tương lai nơi robot không chỉ làm việc, mà còn có thể cảm, suy nghĩ và... chịu đựng. Nhân vật chính là A큐 một robot vận chuyển rác thải, bề ngoài là công cụ của xã hội, bên trong là một linh hồn biết hoài nghi. 

Gặp Bullet một cô bé robot bị tuyên án "phế liệu", A큐 lựa chọn bảo vệ thay vì vâng lời. Không khí truyện không dữ dội, nhưng lặng lẽ, day dứt như thể từng câu chữ đều viết bằng chất thải của một thế giới đã vứt đi nhân tính. 2084 không mang màu sắc sấm truyền như 1984 của Orwell, cũng không mượn khoa học để bày trò như nhiều tiểu thuyết cyberpunk. 

Nó bình tĩnh như thể một tách trà giữa mùa đông nhưng bên trong là lửa đang âm ỉ cháy. Từng chi tiết nhỏ như ánh mắt, cử động, tiếng cửa mở… đều khiến ta phải dừng lại, thở chậm.

Khi robot dạy loài người về sự cứu rỗi 

Có một điểm rất hay ở 2084 mà tôi nghĩ bất kỳ ai đọc cũng sẽ cảm nhận: Đây là một truyện về robot, nhưng không phải để nói về máy móc mà để nói về chúng ta. 

Những robot trong truyện không bị vẽ thành siêu nhân hay nạn nhân đơn thuần. Họ có logic, nhưng cũng có xúc cảm. Họ không chỉ biết tuân lệnh, mà còn biết chọn lựa mà chính lựa chọn đó mới làm nên bi kịch. Khi A큐 quyết định che giấu Bullet, nó không chống lại hệ thống bằng sức mạnh, mà bằng... lòng trắc ẩn. 

Cuốn sách đặt ra một câu hỏi tôi nghĩ không phải ai cũng dám trả lời: "Loài người có còn xứng đáng làm chủ thế giới, nếu thứ duy nhất khiến họ khác biệt lòng nhân ái đã bị vứt vào rác thải?"

Điều khiến 2084 đặc biệt không nằm ở phần hành động vốn khá nhẹ nhàng mà nằm ở phần lặng. Trong im lặng ấy, là sự chịu đựng, là ẩn nhẫn, là câu hỏi âm thầm lặp lại: "Liệu mình có đang bị bỏ rơi, chỉ vì mình không còn chức năng gì cho ai?" 

Khi đọc đến đoạn một robot bị tháo rời chỉ vì "lỗi phần mềm", tôi chợt nghĩ: Trong đời sống, có bao nhiêu con người cũng từng bị “tháo rời” khỏi cuộc sống người khác chỉ vì “lỗi cảm xúc”? 

Chúng ta có khác gì những robot bị lập trình để luôn ổn, luôn năng suất? Có lẽ vì thế mà dù là một tiểu thuyết viễn tưởng, 2084 vẫn khiến người đọc thấy... rất thật. Rất gần.

Đọc hay không đọc? 

Tôi không nghĩ ai cũng cần đọc 2084 để hiểu về thế giới. Nhưng nếu có lúc nào đó bạn cảm thấy mình đang trở nên lạnh lẽo, đang quên mất cảm giác “muốn cứu một điều gì đó”, thì nên mở cuốn sách này ra. Chỉ cần một chương. Hoặc một câu thôi cũng được.