Lao động nhập cư không dám lên tiếng vì vòng kim cô mang tên visa Hàn Quốc

Giữa mùa hè ngột ngạt tại Hàn Quốc, nhiều lao động nhập cư vẫn phải làm việc đến kiệt sức trong các nông trại không phải vì họ không biết nóng, mà vì họ không dám lên tiếng. Hệ thống visa phụ thuộc chủ hay còn gọi là chế độ cấp phép lao động (고용허가제) đang trở thành rào cản khiến họ im lặng trước cả những vi phạm nhân quyền nghiêm trọng.

Càng hợp pháp, càng bị kiểm soát 

Tại thành phố Pocheon (포천), giữa cái nóng như thiêu, những người lao động nước ngoài vẫn cúi mình làm việc suốt từ sáng tới tối. Họ không dám phản đối điều kiện làm việc kể cả khi có dấu hiệu bóc lột hay xâm phạm nhân quyền vì sợ mất việc, mất visa, mất tất cả. 

“Dù có làm việc trong môi trường tồi tệ đến mức nào, họ cũng không dám kháng cự. Đó là vì chế độ 고용허가제,” ông Kim Dal-seong, đại diện Trung tâm Hỗ trợ Lao động nhập cư Pocheon, nói trong buổi phỏng vấn với Hankyoreh ngày 6/8. 

Theo quy định hiện tại, người lao động nước ngoài thuộc diện E-9 (lao động phổ thông) chỉ được làm việc trong doanh nghiệp đã chỉ định trước, suốt 3 năm. 

Việc chuyển chỗ làm hoặc gia hạn hợp đồng cần phải có sự chấp thuận từ chủ doanh nghiệp, biến người sử dụng lao động thành kẻ nắm toàn quyền sinh sát. Đây chính là lý do khiến người lao động không thể cất lên tiếng nói dù bị đối xử bất công.

Sống chui lại… thoải mái hơn? 

Không ít người nhập cư đang chọn cách “ở lại bất hợp pháp” thay vì tiếp tục chịu đựng trong khung visa hiện tại. Anh Bishnu (tên giả, 43 tuổi) một người Nepal từng làm việc hợp pháp tại nông trại chia sẻ rằng từ khi trở thành lao động không giấy tờ, cuộc sống của anh thoải mái hơn: “Trước kia, tôi phải làm đến 9–10 giờ tối. Còn bây giờ, tôi được nghỉ lúc 7 giờ và cảm thấy tự do hơn.”

Nghịch lý này đặt ra câu hỏi nghiêm túc về cơ chế hiện tại: Phải chăng hệ thống visa hợp pháp đang gián tiếp tạo điều kiện cho việc bóc lột và tước quyền của người lao động? Các tổ chức hỗ trợ lao động yêu cầu chính phủ Hàn Quốc cần cải cách sâu rộng hơn không chỉ dừng lại ở các biện pháp nửa vời.

 Đặc biệt, họ kêu gọi giới hạn quyền kéo dài visa của chủ doanh nghiệp, và ít nhất cần cho phép người lao động tự do chuyển chỗ làm trong các ngành mà người Hàn từ chối. 

Ông Kim Dal-seong kết luận: “Chừng nào 고용허가제 còn giữ nguyên như hiện nay, thì ngay cả giữa cái nóng chết người, người lao động cũng không dám nói một lời.”