Hàn Quốc đối mặt cuộc khủng hoảng "tốc độ" và an toàn lao động

Đối với hàng chục triệu người Hàn Quốc, dịch vụ giao hàng siêu tốc qua đêm đã trở thành "phao cứu sinh" không thể thiếu trong cuộc sống bận rộn. Tuy nhiên, khi các nhóm vận động lao động đề xuất giới hạn thời gian giao hàng vào đêm khuya vì lý do sức khỏe, cuộc đối thoại về an toàn người lao động lập tức bị bóp méo, đẩy vấn đề này vào tâm điểm của một cuộc tranh cãi xã hội gay gắt.

Sự tiện lợi không thể chối từ và chi phí ẩn

Các dịch vụ như "Rocket Wow Delivery" của Coupang đã thiết lập một tiêu chuẩn mới ở Hàn Quốc: Đặt hàng vào nửa đêm và nhận hàng trước 7 giờ sáng. Chị Seo Min-jung (37 tuổi, một bà mẹ đang đi làm ở tỉnh Gyeonggi) chia sẻ: "Tôi không biết mình sẽ xoay sở buổi sáng như thế nào nếu không có dịch vụ này. Mỗi tối, tôi đặt hàng sau khi ru con ngủ, và sáng hôm sau hàng hóa đã ở trước cửa."

Sự tiện lợi cực độ này đi kèm với chi phí ẩn. Gần đây, khi các nhóm vận động lao động tìm cách đưa ra lo ngại về chi phí đó, cuộc đối thoại đã bị công kích dữ dội ngay từ đầu.

Cuối tháng 10, một công đoàn đại diện cho người lao động giao hàng bưu kiện đã đề xuất công ty xem xét giới hạn việc giao hàng trong khoảng thời gian từ nửa đêm đến 5 giờ sáng, với lý do sức khỏe của những người làm ca đêm. Ý tưởng này được đưa ra trong cuộc họp đầu tiên của "Cơ quan Đối thoại Xã hội Bưu kiện Quốc gia" do chính phủ dẫn đầu, bao gồm các công ty logistics, các nhà hoạch định chính sách, công đoàn và nhóm người tiêu dùng.

Truyền thông bóp méo: Từ "giới hạn" thành "cấm đoán"

Ngay ngày hôm sau, các tiêu đề báo chí đồng loạt cáo buộc công đoàn đang đòi hỏi "cấm hoàn toàn giao hàng vào ban đêm". Truyền thông cảnh báo về sự hỗn loạn của người tiêu dùng sắp xảy ra và cáo buộc công đoàn phớt lờ nhu cầu của hàng triệu người.

Ông Kang Min-wook, Trưởng bộ phận Coupang của công đoàn (thuộc Liên đoàn Công đoàn Hàn Quốc KCTU), khẳng định sự thật về việc hạn chế thời gian chỉ là một trong số nhiều điểm thảo luận, nhưng đã bị bóp méo.

"Đó chỉ là điểm khởi đầu cho một cuộc đàm phán, không phải là một ranh giới cố định," ông Kang nói. "Nhưng ngay khi từ 'giới hạn' được nhắc đến, chúng tôi bị đóng khung là đang cố gắng lấy đi thứ gì đó của công chúng. Công chúng hiện đang giận dữ về một tuyên bố mà chúng tôi thậm chí còn không đưa ra. Việc thảo luận về an toàn lao động dường như là bất khả thi."

Cộng đồng người tiêu dùng Hàn Quốc có nguy cơ lớn khi chỉ riêng Coupang đã có hơn 14 triệu người đăng ký chương trình thành viên "Rocket Wow" (chiếm gần 1/3 tổng dân số), cung cấp giao hàng không giới hạn vào sáng sớm với phí hàng tháng khoảng 7.900 won (khoảng 146.000 VNĐ).

Cơ cấu bóc lột và cái chết vì làm việc quá sức

Điều mà nhiều người tiêu dùng không nhìn thấy là cơ cấu vận hành sự tiện lợi này. Các tài xế giao hàng ca đêm chủ yếu được phân loại là nhà thầu độc lập, không phải nhân viên chính thức. Điều này khiến họ bị loại trừ khỏi các biện pháp bảo vệ lao động tiêu chuẩn như trả lương ngoài giờ, giới hạn giờ làm việc hoặc đảm bảo thời gian nghỉ ngơi.

Nghiên cứu năm 2025 do Giáo sư Lee Seung-yoon (Đại học Chung-Ang) và Giáo sư Kim Seung-seop (Đại học Quốc gia Seoul) đồng thực hiện cho thấy, hầu hết tài xế giao hàng đêm làm việc hơn 60 giờ mỗi tuần. Tỷ lệ rối loạn giấc ngủ và trầm cảm của họ cao gấp 3 đến 4 lần so với các người lao động Hàn Quốc khác. Khảo sát hơn 1.000 tài xế cũng ghi nhận mức độ ý định tự tử tăng cao.

Trường hợp nổi bật nhất là cái chết của anh Jeong Seul-gi (41 tuổi) vào tháng 5/2024 vì đau tim sau khi làm việc 63 giờ mỗi tuần, bao gồm cả ca đêm. Cái chết của anh đã được cơ quan bồi thường tai nạn lao động quốc gia công nhận là tai nạn nghề nghiệp. Vài ngày trước khi qua đời, anh Jeong đã nhắn tin cho giám sát viên: "Tôi đang chạy như một con chó."

Giáo sư Kim bác bỏ ý kiến cho rằng người lao động chọn làm ca đêm vì sở thích hoặc linh hoạt. Ông cho rằng: "Đó không thực sự là sự ưu tiên. Đó là sự sinh tồn. Những người đó thích nghi với công việc khó khăn vì không có lựa chọn tốt hơn."

Dù sự phức tạp này bị chính trị hóa thành cuộc chiến văn hóa, Bộ trưởng Lao động Kim Young-hoon khẳng định bất kỳ hạn chế nào đối với việc giao hàng đêm phải được giải quyết thông qua đối thoại xã hội giữa công đoàn, chính phủ và nhóm người tiêu dùng.

Đại diện công đoàn Kang kết luận: “Chúng tôi không nói rằng phải chấm dứt giao hàng đêm. Chúng tôi nói rằng những người lao động tạo ra sự tiện lợi đó xứng đáng được sống khỏe mạnh và an toàn. Vấn đề này có nhiều cách để giải quyết. Điều quan trọng là chúng tôi sẵn sàng đàm phán, thỏa hiệp và tìm ra giải pháp tối ưu nhất.”