Bạn có biết Hàn Quốc từng chỉ có Tết Dương lịch và Seollal còn từng có thể bị xử phạt nếu tổ chức?

Hàn Quốc từng chỉ có Tết Dương lịch

Gần 100 năm người Hàn âm thầm giữ lại Seollal trong lòng

Nếu chỉ nhìn Hàn Quốc của hôm nay, rất khó tưởng tượng rằng đã có một thời gian dài Tết Âm lịch không được xem là Tết. Seollal từng tồn tại như một thói quen bị giấu đi, một truyền thống sống nhờ ký ức gia đình hơn là sự thừa nhận của nhà nước. Với tôi, sau hơn mười năm viết về văn hóa và đời sống Hàn Quốc, đây là một trong những câu chuyện chạm sâu nhất vào khái niệm bản sắc.

Khi Seollal bị đẩy ra khỏi lịch chính thức

Năm 1896, vua Gojong tuyên bố ngày 1 tháng 1 dương lịch là ngày Tết chính thức của quốc gia. Quyết định này mang tinh thần canh tân, mở cửa, hướng tới một trật tự mới theo mô hình phương Tây. Nhưng cùng lúc đó, Seollal bị đẩy ra ngoài trung tâm đời sống xã hội. Tết Âm không biến mất, chỉ là không còn được gọi tên.

Từ khoảnh khắc ấy, Seollal bước vào một hành trình dài của sự tồn tại lặng lẽ. Nó vẫn hiện diện trong bếp, trong bàn thờ tổ tiên, trong ký ức của người già, nhưng không còn đứng dưới ánh sáng công khai.

Thời Nhật thuộc và những năm tháng phải đón Tết trong im lặng

Khi Hàn Quốc rơi vào thời kỳ Nhật Bản đô hộ, Seollal không chỉ bị xem nhẹ mà còn bị đàn áp. Người dân bị cấm làm bánh tteok, cấm cúng tổ tiên, cấm nấu rượu truyền thống trong dịp Tết Âm. Có những gia đình chỉ dám thắp nhang lúc nửa đêm, khi mọi thứ xung quanh đã yên ắng.

Seollal lúc đó không còn là ngày đoàn tụ trọn vẹn. Nó trở thành một nghi lễ bí mật, nơi truyền thống được giữ lại bằng sự liều lĩnh rất nhỏ nhưng dai dẳng.

Giải phóng rồi lại thất vọng

Sau năm 1945, khi Hàn Quốc giành lại độc lập, nhiều người tin rằng Tết Âm sẽ lập tức được phục hồi. Nhưng thực tế lại khác. Chính quyền mới tiếp tục coi Seollal là biểu tượng của quá khứ, không phù hợp với một quốc gia đang lao về phía hiện đại hóa.

Dưới thời tổng thống Park Chung Hee, các biện pháp kiểm soát còn mạnh hơn. Tàu về quê dịp Tết Âm bị cắt giảm. Doanh nghiệp cho nghỉ Seollal có thể bị xử phạt. Trường học vẫn mở cửa như một ngày thường. Trên giấy tờ, Seollal gần như không tồn tại.

Người dân không phản đối, họ chỉ lặng lẽ giữ lại

Điều khiến tôi luôn thấy đặc biệt ở câu chuyện này là cách người Hàn bảo vệ truyền thống của mình. Không có những cuộc biểu tình lớn, không có khẩu hiệu ồn ào. Thay vào đó là những lá đơn xin nghỉ phép, những lần xin nghỉ ốm đúng dịp, những chuyến về quê âm thầm.

Trong từng căn nhà, mâm cúng tổ tiên vẫn được dọn ra. Trẻ con vẫn được dạy cúi đầu chào ông bà. Seollal được truyền từ đời này sang đời khác, như thể chưa từng có một lệnh cấm nào tồn tại.

Cuộc khảo sát năm 1985 và cú sốc với chính quyền

Năm 1985, một cuộc khảo sát toàn quốc được thực hiện. Kết quả khiến giới chức không thể tiếp tục làm ngơ. Hơn 80 phần trăm người dân Hàn Quốc vẫn đón Tết Âm lịch, bất chấp hàng chục năm bị cấm đoán.

Con số này không chỉ là thống kê. Nó là lời khẳng định rõ ràng rằng Seollal chưa bao giờ rời khỏi trái tim người Hàn Quốc.

1989: Seollal trở về đúng vị trí của mình

Bốn năm sau, vào năm 1989, Seollal chính thức được khôi phục hoàn toàn với kỳ nghỉ ba ngày như ngày nay. Một công chức từng chia sẻ rằng đó là một trong những khoảnh khắc đáng trân trọng nhất trong sự nghiệp của ông. Không phải vì một chính sách mới ra đời, mà vì một truyền thống cuối cùng đã được thừa nhận.

Một thế kỷ không thể xóa bỏ Tết Âm

Gần 100 năm áp lực từ nhà nước, từ chiến tranh, từ những nỗ lực hiện đại hóa đã không thể xóa Seollal khỏi đời sống Hàn Quốc. Tết Âm tồn tại không phải vì được cho phép, mà vì người dân chọn giữ lại.

Có lẽ vì vậy mà Seollal hôm nay mang nhiều ý nghĩa hơn một ngày nghỉ lễ. Nó là ký ức, là sự bền bỉ, là minh chứng rằng có những giá trị dù bị chối bỏ bao lâu, cuối cùng vẫn tìm được đường quay về. Và đôi khi, chính những truyền thống từng suýt bị đánh mất ấy lại là phần sâu sắc nhất trong bản sắc của một dân tộc.