Tranh luận lương tối thiểu 2026 và bài toán “giữ ấm” nền lao động Hàn Quốc

Vừa mở màn phiên họp đầu tiên, cuộc thảo luận về mức lương tối thiểu năm 2026 tại Hàn Quốc đã lập tức rơi vào thế đối đầu gay gắt giữa hai bên lao động – doanh nghiệp. Trong bối cảnh kinh tế suy thoái, lạm phát “ẩn hình”, và một kỳ bầu cử tổng thống có thể thay đổi cục diện toàn bộ, lương tối thiểu năm tới không còn là chuyện của con số, mà là trục xoay của chính sách an sinh, sức chịu đựng của doanh nghiệp và tính bền vững của thị trường việc làm. 

Một bên “chạm đáy sống còn”, một bên “nguy cơ gãy đổ tài chính” 

Tại phiên họp toàn thể đầu tiên của Ủy ban Lương tối thiểu (최저임금위원회) ngày 22/4, đại diện giới lao động – ông Ryu Ki-seop (Liên đoàn Lao động Hàn Quốc) – nhấn mạnh thực tế đau lòng: 

“Tăng trưởng kinh tế hiện dưới 1%, giá sinh hoạt vượt mốc 2%, trong khi mức lương tối thiểu không đủ đảm bảo sinh kế. Đó là sự đe dọa trực tiếp tới quyền sống cơ bản của người lao động thu nhập thấp.” 

Dự báo chi phí sinh hoạt tối thiểu cho một lao động độc thân trong năm 2024 sẽ vượt 2,5 triệu won/tháng, trong khi mức lương tối thiểu hiện tại chỉ khoảng 2,09 triệu won (tính theo 209 giờ/tháng). 

Ở chiều ngược lại, đại diện giới sử dụng lao động – ông Ryu Gi-jung (Liên đoàn Doanh nghiệp Hàn Quốc) – đưa ra quan điểm thận trọng: 

“Tác động từ chính sách thuế của Tổng thống Trump, xuất khẩu suy yếu và nội địa đình trệ là ba mũi giáp công vào nền kinh tế Hàn Quốc. Việc tăng lương tối thiểu lúc này sẽ đẩy các doanh nghiệp vừa và nhỏ vào nguy cơ đổ vỡ dây chuyền.” 

Chính trị cũng là biến số: Tổng thống mới lên ghế giữa mùa đàm phán 

Điểm nhấn lớn nhất của vòng thương lượng năm nay chính là việc ngày 4/6 – giữa mùa đàm phán – Hàn Quốc sẽ có tổng thống mới. Dù về nguyên tắc, Ủy ban Lương tối thiểu hoạt động độc lập, nhưng thực tế lịch sử cho thấy chính sách lương luôn phản ánh tinh thần của chính phủ đương nhiệm: 

Năm đầu tiên của Tổng thống Moon Jae-in (xuất thân từ phong trào tiến bộ): tăng lương tối thiểu tới 16,4% 

 

Năm đầu tiên của Tổng thống Lee Myung-bak và Park Geun-hye (bảo thủ): lần lượt tăng 6,1% và 7,2% 

 

Chính phủ hiện tại của Tổng thống Yoon Suk-yeol được đánh giá là có chính sách tiết chế chi tiêu xã hội rõ ràng, thể hiện qua ba năm liên tiếp mức tăng lương tối thiểu đều thấp: 2023: tăng 5% 2024: tăng 2,5% 2025: chỉ tăng 1,7% – mức thấp thứ hai trong lịch sử 

Điều này khiến nhiều người dự đoán, dù có sự thay đổi chính phủ, một bước nhảy lương mạnh trong năm 2026 vẫn là điều khó xảy ra nếu không có đột biến trong kinh tế hoặc sức ép chính trị. 

Một “lằn ranh mới”: Lương tối thiểu cho lao động nền tảng và đặc thù 

Một điểm nóng mới nổi lên là việc áp dụng lương tối thiểu cho lao động nền tảng và lao động đặc thù (freelancer, giao hàng, tài xế công nghệ...). Đây là nhóm lao động vẫn nằm ngoài lưới an sinh, dù đóng góp không nhỏ vào nền kinh tế kỹ thuật số. Trong cuộc họp báo ngay trước phiên toàn thể, Liên đoàn Lao động Hàn Quốc và Liên đoàn Công đoàn Dân chủ Hàn Quốc đồng loạt yêu cầu: 

“Cần mở rộng phạm vi áp dụng lương tối thiểu tới những người đang bị gạt ra bên lề – bao gồm cả người giao hàng, tài xế xe công nghệ, và các lao động thời vụ không chính thức.” 

Tuy nhiên, dù được nêu ra trong các phiên họp từ năm ngoái, đến nay chưa có giải pháp thực thi cụ thể nào được đưa ra. 

Cuộc giằng co không đơn thuần là chuyện “tăng bao nhiêu phần trăm” 

Tranh luận về lương tối thiểu tại Hàn Quốc hiện nay không còn là chuyện giữa hai con số, mà là cuộc đối đầu giữa ba thế lực: áp lực sinh tồn của người lao động, giới hạn tài chính của doanh nghiệp, và tính toán chiến lược của nhà nước trong bối cảnh chính trị xoay chiều. 

Nếu không tìm ra được một điểm cân bằng chiến lược, nền kinh tế Hàn Quốc sẽ tiếp tục chứng kiến: 

Thị trường lao động phi chính thức phình to nhưng bấp bênh 

Doanh nghiệp nhỏ “gãy lưng” vì chi phí 

Và hàng triệu lao động tiếp tục sống dưới mức sinh hoạt tối thiểu 

Phiên họp tiếp theo dự kiến diễn ra vào ngày 27/5. Thời gian không còn nhiều và niềm tin vào hệ thống đang bị thử thách từng ngày.