Những khác biệt văn hóa khi đi du học Hàn mà mình đã trải qua

Qua Hàn du học, mình mới thấy chuyện khác biệt văn hóa không phải là lý thuyết đâu, mà nó đập vào mắt mình mỗi ngày, từ chuyện học hành, ăn uống đến cách cư xử. Có những lúc mình thấy tủi thân, có lúc lại thấy buồn cười, nhưng nhờ vậy mà học được nhiều thứ mới. Đây là 5 điều mình nghĩ hầu hết các bạn du học sinh Việt sẽ gặp khi học ở Hàn.

Cách xưng hô và quan hệ “sunbae - hoobae”

Ở Việt Nam, trong lớp mọi người gọi nhau khá thoải mái, đôi khi còn gọi thẳng tên. Qua Hàn mới biết ở đây quan hệ đàn anh và đàn em rất rõ ràng. Sinh viên năm trên thường được tôn trọng, gặp nhau phải cúi chào, nhắn tin phải dùng kính ngữ.

Hồi năm nhất, mình từng nhắn KakaoTalk cho một anh khóa trên mà lỡ dùng câu văn thân mật. Kết quả là anh ấy nhẹ nhàng nhắc nhở. Ban đầu hơi ngượng, nhưng sau này mới hiểu đó là chuyện bình thường ở Hàn. Tốt nhất là: mới gặp thì cứ lịch sự, gọi “선배님” (sunbae-nim), sau khi thân rồi thì họ sẽ chủ động trước cho mình thoải mái hơn.

Văn hóa học nhóm và bài tập dự án đôi khi sẽ khó khăn cho du học sinh Việt

Ở Hàn, các bài tập nhóm chiếm điểm số rất lớn và được coi trọng. Nhưng với nhiều du học sinh Việt, đây lại là ác mộng. Không ít lần, tụi mình bị cô lập trong chính nhóm học của mình.

Mình từng rơi vào tình cảnh đó: cả nhóm toàn sinh viên Hàn, họ trao đổi với nhau bằng tiếng Hàn nhanh như gió, phân chia hết phần việc rồi mới quay qua bảo mình làm vài việc “phụ” như tìm hình minh họa, làm slide. Lúc đó vừa ức vừa tủi, vì rõ ràng mình cũng muốn đóng góp chứ không phải “ngồi cho có mặt”.

Có bạn còn nói thẳng: “Đi học nhóm ở Hàn mà giống như làm part-time không lương cho tụi nó.” Nghe buồn nhưng cũng đúng phần nào.

Sau này mình rút kinh nghiệm: nếu thấy không ổn thì nói thẳng với giáo viên. Hồi đó mình từng xin thầy cho làm dự án một mình vì bị nhóm gạt ra ngoài. May mắn là thầy đồng ý, mình tự làm hết, điểm trộm vía còn cao hơn cả mấy nhóm kia. Từ đó mới hiểu: im lặng chịu đựng không giúp gì cả, mạnh dạn lên tiếng mới có thể bảo vệ  mình.

Phong cách giảng dạy của thầy cô

Một điều khiến mình bất ngờ là thầy cô ở Hàn không giảng bài “từ A đến Z” như nhiều thầy cô ở Việt Nam. Thay vào đó, họ thường đưa ra chủ đề, rồi yêu cầu sinh viên tự tìm tài liệu, thảo luận và phản biện.

Có buổi học, thầy chỉ đặt một câu hỏi, rồi để sinh viên tranh luận suốt cả tiết. Mới đầu mình khá lúng túng, ngại nói vì sợ sai. Nhưng sau vài lần thì nhận ra đây chính là cơ hội để rèn tư duy phản biện và tự tin nói trước đám đông.

Văn hóa ăn uống và nhậu nhẹt

Ở Việt Nam, sinh viên thường rủ nhau đi cà phê, trà sữa hay ngồi vỉa hè. Ở Hàn thì khác, sau giờ học hay sinh hoạt câu lạc bộ, chuyện rủ nhau đi ăn rồi uống rượu (회식) gần như là thói quen.

Mình từng nghĩ “không uống chắc không ai rủ nữa”. Nhưng thực ra, nếu không uống được thì chỉ cần nói “저 술 잘 못 마셔요” (em uống không giỏi) là được. Các bạn Hàn mình chơi chung thường hiểu và không ép. Mình vẫn tham gia, ăn đồ nướng, nói chuyện thoải mái mà không bị xem là “không hòa nhập”. Quan trọng là đi cùng để tạo sự gắn kết.

Ý thức kỷ luật và giờ giấc ở Hàn

Người Hàn rất coi trọng giờ giấc. Mình nhớ lần đầu đi học muộn 10 phút, cả lớp quay sang nhìn, cảm giác như phạm lỗi nặng. Sau đó mình mới hiểu: ở Hàn, muộn giờ bị coi là thiếu tôn trọng người khác.

Từ đó, mình luôn cố gắng đến sớm 5–10 phút. Thậm chí thói quen này theo mình về Việt Nam luôn, cảm giác bản thân cũng chuyên nghiệp hơn hẳn.

Nói chung, những khác biệt này ban đầu có thể khiến DHS Việt thấy “sốc” hoặc khó chịu. Nhưng nếu coi đó như cơ hội để học hỏi thì sẽ nhanh hòa nhập hơn. Sau một thời gian, mình nhận ra chính những điều khác biệt đó mới là thứ làm cho hành trình du học đáng nhớ nhất.