Vì sao công tố Hàn Quốc đề nghị mức án nặng hơn cả thời độc tài cho cựu Tổng thống Yoon Suk Yeol?

Ngày 13-1, các công tố viên đặc biệt của Hàn Quốc gây chú ý khi đề nghị mức án cao nhất dành cho cựu Tổng thống Yoon Suk Yeol. Theo lập luận, tuyên bố thiết quân luật ngắn ngủi của ông Yoon không phải sai sót nhất thời mà là nỗ lực có chủ đích nhằm phá vỡ trật tự hiến pháp từ bên trong – điều khiến nhà chức trách muốn gửi đi thông điệp răn đe mạnh chưa từng có.

Tâm điểm tranh cãi quanh tuyên bố thiết quân luật kéo dài 

Trong nhiều tháng, ông Yoon khẳng định hành động áp đặt thiết quân luật chỉ tồn tại vài giờ, không gây thương vong và không làm tổn hại lâu dài đến hệ thống nhà nước Hàn Quốc. Theo lập luận của ông, sự việc này không thể so sánh với các cuộc đảo chính trong quá khứ, vốn đã đẩy đất nước vào vòng xoáy độc tài và bạo lực.

Tuy nhiên, tại phiên luận tội diễn ra hôm 14-1, các công tố viên nhấn mạnh rằng vấn đề không nằm ở kết quả mà ở ý đồ và sự chuẩn bị. Họ cho rằng hành động của ông Yoon mang mục đích tương tự các cuộc đảo chính từng xảy ra trong lịch sử, dù quy mô nhỏ hơn.

Trong bối cảnh đó, ông Yoon được đưa tới phiên xử bằng xe chuyên dụng của Bộ Tư pháp, thu hút sự chú ý lớn của truyền thông.

So sánh với thời Chun Doo-hwan và Roh Tae-woo: cùng mục đích, khác quy mô

Hơn 40 năm trước, tướng Chun Doo-hwan tiến hành đảo chính năm 1979 và được tướng Roh Tae-woo hỗ trợ trong việc củng cố quyền kiểm soát quân sự. Năm sau đó, cuộc đàn áp biểu tình đòi dân chủ tại Gwangju khiến hàng trăm dân thường thiệt mạng, dẫn đến sự hình thành của chính quyền quân sự.

Sau khi dân chủ hóa, cả Chun và Roh đều bị kết tội nổi loạn cùng nhiều tội danh khác, bao gồm cả việc ra lệnh giết thuộc cấp. Khi đó, công tố viên yêu cầu án tử hình cho Chun và tù chung thân cho Roh tương xứng với hậu quả thảm khốc mà họ gây ra.

Ở vụ án hiện tại, đội điều tra đặc biệt do ông Cho Eun-seok dẫn đầu cho rằng hành động của ông Yoon có quy mô nhỏ hơn nhưng mang mục đích giống nhau: thiết lập nền cai trị độc đoán.

Theo luận điểm của nhóm công tố, bản sắc độc tài thể hiện rõ trong sắc lệnh thiết quân luật của ông Yoon, đặc biệt ở các điều khoản hạn chế hoạt động nghị viện. Họ cáo buộc ông Yoon chỉ đạo lực lượng an ninh phong tỏa Quốc hội nhằm ngăn cản việc bỏ phiếu chấm dứt thiết quân luật – hành động không có căn cứ pháp lý và mang tính chuẩn bị cho “cướp quyền”.

Các công tố viên khẳng định phiên tòa này cần trở thành minh chứng rằng Hàn Quốc có thể bảo vệ trật tự hiến pháp bằng hệ thống tư pháp, đồng thời áp dụng hình phạt nghiêm khắc hơn đối với các hành vi vi hiến do quan chức cấp cao thực hiện – thậm chí nghiêm khắc hơn những gì từng áp dụng cho Chun và Roh.

Theo nhóm công tố, nguy cơ tái diễn “tự đảo chính” dưới danh nghĩa thiết quân luật vẫn tồn tại, ngay cả khi xã hội Hàn Quốc đã trừng phạt những hành động nổi loạn trong quá khứ. Vì vậy, án phạt nặng nhất được cho là cần thiết để ngăn chặn bất kỳ sự xuất hiện nào của “lịch sử bi kịch”.

Phiên xét xử và yêu cầu mức án tối đa dành cho cựu Tổng thống Yoon đang tiếp tục thu hút sự quan tâm lớn, đặt ra nhiều câu hỏi về ranh giới giữa trách nhiệm hiến định, quyền lực hành pháp và mức độ răn đe trong chính trị Hàn Quốc hiện đại.