Vì sao cái chết của lao động Việt Nam trở thành lời cảnh báo về luật trục xuất tại Hàn Quốc

Khi lý do vi phạm chưa rõ ràng nhưng “trục xuất trước” vẫn được ưu tiên: Luật quản lý xuất nhập cảnh Hàn Quốc và bi kịch của nữ lao động Việt

Nghị sĩ Yoon Jong Oh đề xuất sửa luật theo chuẩn quốc tế về nhân quyền

Luật quản lý xuất nhập cảnh của Hàn Quốc hiện cho phép giam giữ trước cả khi lý do vi phạm chưa rõ ràng. Chính điều này, theo các tổ chức nhân quyền, đã góp phần tạo ra bi kịch cái chết của A, lao động nhập cư người Việt Nam. Nghị sĩ Yoon Jong Oh thuộc Đảng Tiến bộ đã đệ trình dự luật sửa đổi nhằm hạn chế lệnh trục xuất cưỡng chế và ngăn chặn những thảm kịch tương tự tái diễn.

A là du học sinh lao động người Việt. Tháng mười vừa qua, cô tử vong sau khi chạy trốn khỏi cuộc truy quét của Cơ quan Xuất nhập cảnh tại một khu công nghiệp ở Daegu. Cô ngã từ tầng ba xuống trong lúc cố lẩn tránh cuộc truy bắt được cho là mang tính phản nhân quyền.

Đề xuất chuyển từ “trục xuất cưỡng chế” sang “tự nguyện xuất cảnh”

Ngày hai tháng, tại phòng họp báo Quốc hội Hàn Quốc, nghị sĩ Yoon Jong Oh thông báo sẽ trình dự luật sửa đổi Luật quản lý xuất nhập cảnh, chuyển nguyên tắc “trục xuất cưỡng chế” sang “tự nguyện xuất cảnh, không giam giữ”. Buổi họp báo được tổ chức cùng Mạng lưới ứng phó giam giữ nhập cư, Ủy ban điều tra cái chết của cố Tuấn và yêu cầu ngừng truy quét cưỡng chế tại Daegu Gyeongbuk, Ủy ban liên đới quốc tế của Đoàn luật sư dân chủ, Tổ chức pháp luật công ích Duru và Trung tâm pháp luật công ích Appeal.

Các đơn vị tổ chức cho rằng cái chết của A cho thấy một vấn đề nghiêm trọng. Theo họ, Luật quản lý xuất nhập cảnh hiện tại cho phép giam giữ trước khi lý do vi phạm được làm rõ với nguyên tắc “trục xuất trước, điều tra sau”. Đây chính là hệ quả trực tiếp dẫn đến cái chết của A.

Hiện nay, lệnh trục xuất cưỡng chế đồng nghĩa với việc áp dụng biện pháp giam giữ, gây hạn chế nghiêm trọng quyền tự do thân thể. Các tổ chức nhân quyền chỉ ra rằng luật quốc tế quy định việc giam giữ người nhập cư chỉ được dùng như biện pháp sau cùng. Tuy nhiên, tại Hàn Quốc, ngay cả trẻ em và người xin tị nạn thuộc nhóm được công ước quốc tế bảo vệ khỏi trục xuất cưỡng chế vẫn bị áp dụng thủ tục giam giữ và buộc rời khỏi lãnh thổ. Đây là nguyên nhân căn bản khiến vấn đề vi phạm nhân quyền trong các cơ sở giam giữ nhập cư liên tục xảy ra.

Nội dung chính của dự luật sửa đổi

Dự luật của nghị sĩ Yoon Jong Oh đề xuất thay đổi toàn diện, đưa pháp luật Hàn Quốc tiệm cận chuẩn mực nhân quyền quốc tế và nguyên tắc quyền cơ bản của con người. Nội dung gồm:

1. Bãi bỏ nguyên tắc trục xuất cưỡng chế và thiết lập nguyên tắc xuất cảnh tự nguyện, không giam giữ
2. Hạn chế nghiêm ngặt việc trục xuất cưỡng chế đối với trẻ em, người tị nạn, người khuyết tật và nạn nhân buôn bán người
3. Khẳng định nguyên tắc điều tra không giam giữ đối với đối tượng bị nghi ngờ vi phạm
4. Cho phép cấp phép lao động khi có quyết định hoãn lệnh xuất cảnh và áp dụng quy định tạm hoãn trục xuất trong thời gian diễn ra quá trình tố tụng

Chuẩn mực thế giới: xuất cảnh tự nguyện là nguyên tắc

Nhiều quốc gia phát triển không áp dụng biện pháp trục xuất ngay lập tức đối với người không có tư cách lưu trú mà thay vào đó khuyến khích xuất cảnh tự nguyện. Đồng thời, họ cũng hạn chế tối đa việc giam giữ trẻ em, người khuyết tật và người xin tị nạn. Liên minh châu Âu trong chỉ thị về hồi hương quy định rõ: xuất cảnh tự nguyện là cơ bản, và giam giữ chỉ áp dụng như biện pháp sau cùng nhằm đảm bảo thi hành việc hồi hương. Anh và Canada cũng kiểm soát nghiêm ngặt việc giam giữ trẻ em và người xin tị nạn.

“Không ai được phép mất mạng chỉ vì mình là người nước ngoài”

Ban tổ chức buổi họp báo nhấn mạnh: “Không được để thêm bất cứ ai mất mạng chỉ vì họ là người nước ngoài.” Theo họ, dự luật sửa đổi lần này là bước đầu tiên nhằm xóa bỏ cách nhìn xem người nhập cư không có giấy tờ là tội phạm và đặt nền móng pháp lý tối thiểu để bảo đảm phẩm giá con người.

Họ cũng kêu gọi Quốc hội Hàn Quốc xem xét và thông qua dự luật, để Luật quản lý xuất nhập cảnh được vận hành theo đúng chuẩn mực nhân quyền quốc tế và để Hàn Quốc không còn bị xem là quốc gia chậm tiến về nhân quyền.

Nghị sĩ Yoon Jong Oh phát biểu: “Rất nhiều người nhập cư cư trú không giấy tờ đang bị đối xử như tội phạm. Chỉ vì không có tư cách lưu trú mà họ bị truy bắt, giam giữ và trục xuất. Trong quá trình đó, các quyền cơ bản bị xâm phạm, thậm chí tính mạng bị đe dọa. Chúng tôi muốn thay đổi hệ thống đang coi người nhập cư không giấy tờ như kẻ phạm tội và chà đạp lên phẩm giá con người.”

Theo worknworld