Nữ lao động Việt tại Hàn : Cô ấy không đến Hàn Quốc để chết

Cái chết của A và thực trạng truy bắt lao động Việt tại Hàn Quốc

Tác giả: Kim Heon Ju | Giám đốc Trung tâm Lao động Nhập cư Bắc Gyeongsang, Ủy ban Đối sách vụ tử vong của lao động nhập cư người Việt

Một thanh niên đã mất mạng. Đó là A, cô gái người Việt Nam, 25 tuổi. Chiều ngày 28 tháng 10, khoảng ba giờ, đội truy bắt lao động cư trú không hợp lệ của Cơ quan Xuất nhập cảnh Daegu đã đến kiểm tra tại SJ Autotech, một nhà máy linh kiện ô tô ở Khu công nghiệp Seongseo, Daegu. A chạy trốn và ẩn nấp ở góc kho tầng ba, phía sau dàn nóng máy điều hòa.

Đầu năm nay, A vừa tốt nghiệp một trường đại học tại Daegu và đang trong thời gian tìm việc theo diện visa D mười. Vì không thể tìm được công việc phù hợp, từ giữa tháng mười, cô bắt đầu làm việc tại SJ Autotech thông qua một công ty thầu phụ. Cô chưa làm được hai tuần. A muốn học tiếp cao học tại Hàn Quốc để tìm kiếm tương lai, nhưng vì cần tiền sinh hoạt nên buộc phải nhận việc tại một nhà máy sản xuất, dù diện visa hiện tại vốn không cho phép làm việc trong lĩnh vực này. Nếu bị đội truy bắt phát hiện, A có thể bị trục xuất hoặc bị hạn chế trong các hoạt động học tập, xin việc sau này. Vì lý do đó, A đã trốn.

Thế nhưng trong ngày hôm ấy, đội truy bắt ở lại nhà máy suốt hơn ba giờ, khác hẳn với thường lệ. Khi A phải ngồi co ro, lẩn trốn trong nỗi hoảng loạn, nghe tiếng la hét, tiếng kêu thét của các đồng nghiệp bị bắt, thì đội truy bắt vẫn tiếp tục kiểm tra. Ngay sau khi cuộc truy quét kết thúc, A được tìm thấy trước kho tầng một trong tình trạng bê bết máu. Có thể A đã rơi xuống từ tầng ba.

Sau đó, trong cuộc gặp giữa Ủy ban Đối sách và đại diện Cơ quan Xuất nhập cảnh Daegu, câu hỏi được đặt ra là: Vì sao lại mất quá nhiều thời gian truy quét như vậy? Họ đưa ra vô số lý do. Theo họ, số lao động cư trú bất hợp pháp tại nhà máy nhiều hơn dự báo. Tổng cộng 39 người bị phát hiện, sau khi xác minh danh tính thì thả năm người, còn 34 người bị bắt giữ. Thêm vào đó, vụ cháy trung tâm dữ liệu của chính phủ tại Daejeon khiến hệ thống kiểm tra thông tin thị thực gặp khó khăn, phải xác minh qua điện thoại nên mất nhiều thời gian. Hơn nữa, số công ty phái cử lao động tại hiện trường không phải hai như báo cáo mà là ba, nên việc xác định từng người thuộc đơn vị nào cũng kéo dài. Họ cho biết phải xác minh đầy đủ để xử phạt các đơn vị sử dụng lao động bất hợp pháp.

Dù đội truy bắt khẳng định mọi quy trình đều hợp pháp, nhưng hợp pháp không đồng nghĩa với không vi phạm nhân quyền. Truy bắt và áp giải là hành vi hạn chế tự do thân thể nhưng lại được thực hiện mà không có lệnh của tòa án, vì đây là quyền hành chính. Khuyến nghị của Ủy ban Nhân quyền Quốc gia từ năm 2005 rằng hoạt động truy bắt cần giám sát nghiêm ngặt như trong tố tụng hình sự vẫn chưa được thực hiện. Vì vậy, rất khó để kiểm chứng tính trung thực trong lời giải thích của đội truy bắt. Ngay cả trong quy định về thủ tục hợp pháp và bảo vệ nhân quyền, cũng nêu rõ trách nhiệm của cán bộ xuất nhập cảnh là phải bảo vệ quyền của người nước ngoài và chủ sử dụng lao động. Vậy mà việc đập tường, quát tháo và gieo rắc nỗi sợ hãi liệu có đúng với tinh thần đó?

• Những tin nhắn mà A gửi cho bạn qua mạng xã hội trong lúc trốn cho thấy tình cảnh khi đó một cách rõ ràng:
  “15 giờ 26 phút: Tớ đang trốn, sợ quá.”
  “16 giờ 35 phút: Sợ quá.”
  “16 giờ 53 phút: Nghĩ là họ đi rồi. Tớ sẽ không bao giờ quên chuyện này.”

Ngày 13 tháng 11 vừa qua, trong cuộc biểu tình lên án Cơ quan Xuất nhập cảnh Daegu và yêu cầu ngừng truy bắt cưỡng chế, diễn ra trước trụ sở cơ quan, cha của A đứng đó với thân hình dường như muốn gục xuống. Ông nghẹn ngào nói:
“Tôi chỉ mong không còn ai chết vì nghèo, vì là người nước ngoài trên mảnh đất này. Con gái tôi đến Hàn Quốc mang theo ước mơ được vươn lên. Con tôi không đến đây để chết…”

Chúng ta phải đối diện với câu hỏi mà cha của A đã đặt ra. Liệu thủ tục gọi là hợp pháp có quyền đẩy một con người đến cái chết hay không? Nếu pháp luật đe dọa an toàn của các thành viên trong cộng đồng, trong đó người lao động nhập cư cũng là một phần của cộng đồng, thì liệu pháp luật đó có còn chính đáng? Trước câu hỏi này, chúng ta sẽ trả lời thế nào?

Theo hani.co.kr