Hàn Quốc xem xét nới lỏng hạn chế chuyển việc cho lao động nước ngoài

Rút ngắn thời gian làm việc bắt buộc từ 3 năm xuống còn 1 đến 2 năm, doanh nghiệp địa phương lo thiếu nhân lực nghiêm trọng

Chính phủ Hàn Quốc đang thúc đẩy kế hoạch nới lỏng mạnh các quy định hạn chế chuyển nơi làm việc đối với lao động nước ngoài. Mục tiêu là bảo đảm quyền con người và quyền tự do lựa chọn nghề nghiệp cho người lao động.

Tuy nhiên, cộng đồng doanh nghiệp vừa và nhỏ bày tỏ lo ngại rằng chính sách này có thể khiến các nhà máy địa phương vốn phụ thuộc gần như hoàn toàn vào lao động nước ngoài rơi vào khủng hoảng nhân sự. Nhiều chủ doanh nghiệp cho rằng nếu thiếu lao động ngoại quốc, nhà máy của họ thậm chí không thể vận hành dù chỉ một ngày.

Đề xuất rút ngắn thời gian làm việc bắt buộc

Tổ công tác do Bộ Việc làm và Lao động chủ trì đang xem xét điều chỉnh chế độ cấp phép lao động.

Theo đó, lao động nước ngoài nhập cảnh bằng visa E9 hiện phải làm việc bắt buộc 3 năm tại doanh nghiệp đầu tiên. Chính phủ đề xuất rút ngắn thời gian này xuống còn 1 đến 2 năm.

Bên cạnh đó, các hạn chế về khu vực chuyển việc cũng sẽ được nới lỏng đáng kể. Hiện nay người lao động chỉ được phép chuyển việc trong cùng khu vực như vùng thủ đô, vùng Gyeongnam, vùng Gyeongbuk Gangwon, vùng Jeolla Jeju, vùng Chungcheong. Trong phương án mới, lao động ngoài khu vực thủ đô có thể di chuyển tự do hơn.

Phương án cuối cùng dự kiến được công bố trong nửa đầu năm nay.

Doanh nghiệp địa phương lo nguy cơ đóng cửa hàng loạt

Giới doanh nghiệp vừa và nhỏ cho rằng nếu chính sách được thông qua, nhiều nhà máy địa phương có thể buộc phải đóng cửa hàng loạt.

Thực tế, nhiều doanh nghiệp sản xuất ở tỉnh lẻ gần như không còn lao động bản địa. Nếu lao động nước ngoài tiếp tục rời đi dễ dàng hơn, họ sẽ không thể duy trì hoạt động.

Theo khảo sát của Liên đoàn Doanh nghiệp vừa và nhỏ Hàn Quốc, 82,6 phần trăm doanh nghiệp tuyển lao động nước ngoài vì không thể tìm được người Hàn Quốc. Tỷ lệ này cao vượt trội so với lý do tiết kiệm chi phí nhân công, chỉ 13,4 phần trăm.

Nguyên nhân xuất phát từ vụ bạo hành gây phẫn nộ

Động thái cải cách được thúc đẩy sau một vụ việc gây chấn động xảy ra vào tháng 7 năm ngoái tại một nhà máy gạch ở Naju, tỉnh Jeonnam.

Một lao động nước ngoài bị trói trên đống gạch đặt trên xe nâng và bị chế giễu. Video lan truyền đã gây phẫn nộ dư luận. Tổng thống Lee Jae Myung gọi đây là hành vi xâm phạm nhân quyền man rợ.

Sau sự việc, yêu cầu tăng cường bảo vệ quyền lợi và cho phép lao động nước ngoài tự do chuyển việc hơn đã nhận được nhiều sự ủng hộ.

Hiện tổ công tác đang cân nhắc hai phương án giảm thời gian hạn chế chuyển việc xuống còn 2 năm hoặc 1 năm. Sau khi hết thời hạn này, người lao động có thể tự do chuyển sang doanh nghiệp khác ngoài khu vực thủ đô mà không cần sự đồng ý của chủ sử dụng.

Tổ công tác có sự tham gia của các tổ chức công đoàn, hiệp hội doanh nghiệp và các bộ ngành liên quan. Một số tổ chức lao động thậm chí yêu cầu xóa bỏ hoàn toàn thời gian làm việc bắt buộc và cho phép chuyển việc đến cả khu vực thủ đô.

Nhà máy địa phương đối mặt thiếu lao động trầm trọng

Tuy nhiên, các doanh nghiệp sản xuất ở địa phương đang ngày càng bất an.

Theo Bộ Việc làm và Lao động, tỷ lệ vị trí việc làm trống tại doanh nghiệp sản xuất ngoài thủ đô cao gấp 1,8 lần so với khu vực thủ đô. Tại các vùng có nguy cơ suy giảm dân số, tỷ lệ tuyển lao động Hàn Quốc gần như bằng không.

Trong bối cảnh đó, nếu lao động nước ngoài có thể chuyển sang nơi có mức lương và điều kiện sống tốt hơn, tình trạng thiếu hụt nhân lực sẽ càng trầm trọng.

Giám đốc Kim Yong Chun của công ty sản xuất nhựa Youngil Mulsan tại Hwasun cho biết nhiều lao động nước ngoài yêu cầu chuyển đến thành phố lớn như Gwangju ngay sau khi kết thúc đào tạo. Nếu rào cản chuyển việc tiếp tục hạ thấp, việc tuyển người thay thế sẽ càng khó khăn.

Xung đột tại nhà máy ngày càng nhiều

Ngay cả khi quy định 3 năm vẫn còn hiệu lực, tranh chấp giữa doanh nghiệp và lao động nước ngoài đã khá phổ biến.

Một công ty sản xuất xúc xích tại Daegu từng tuyển 3 lao động Uzbekistan. Ngay ngày đầu đi làm, họ từ chối làm việc với thịt heo vì lý do tôn giáo, dù trước đó đã ký cam kết nắm rõ nội dung công việc. Họ lập tức yêu cầu chuyển nơi làm việc.

Khi chủ doanh nghiệp từ chối, họ tố cáo ngược lại công ty với cáo buộc hành hung, khiến vụ việc kéo dài đến mức cảnh sát phải vào cuộc. Nhà máy rơi vào tình trạng tê liệt nhiều tháng.

Theo khảo sát, 7 trên 10 doanh nghiệp từng nhận yêu cầu chuyển việc từ lao động nước ngoài. Trong đó 71,4 phần trăm xảy ra trong vòng một năm sau khi nhập cảnh. Một số trường hợp còn cố tình đình công, làm việc cầm chừng hoặc tố cáo sai sự thật, gây gián đoạn sản xuất.

Chi phí nhân công có thể tiếp tục tăng

Doanh nghiệp cũng lo ngại chi phí sẽ tăng mạnh nếu lao động dễ dàng chuyển việc.

Hiện tổng chi phí cho một lao động nước ngoài, bao gồm ăn ở, đã gần 3 triệu won mỗi tháng. Một số lao động còn yêu cầu trả thêm tiền để cam kết không chuyển việc.

Chi phí ban đầu cho mỗi lao động, bao gồm vé máy bay, visa, chỗ ở, đã vượt 5 triệu won. Trong 6 tháng đầu, doanh nghiệp còn phải chấp nhận năng suất thấp do người lao động chưa quen việc.

Nhiều chủ doanh nghiệp than thở rằng họ đang trở thành nơi đào tạo nhân lực cho các công ty lớn ở thành phố.

Cần ưu tiên ổn định lâu dài thay vì tự do chuyển việc

Giới doanh nghiệp đồng ý rằng các hành vi xâm phạm nhân quyền phải được xử lý nghiêm. Tuy nhiên, họ cho rằng không nên vì thế mà thay đổi toàn bộ hệ thống cấp phép lao động, vốn là trụ cột đảm bảo nhân lực cho ngành sản xuất địa phương.

Các chuyên gia đề xuất trọng tâm chính sách nên là giúp lao động nước ngoài ổn định cuộc sống và làm việc lâu dài.

Ông Yang Ok Seok, Trưởng ban chính sách nhân lực của Liên đoàn Doanh nghiệp vừa và nhỏ, nhấn mạnh doanh nghiệp chấp nhận chi phí cao và năng suất thấp ban đầu vì kỳ vọng đào tạo được lao động lành nghề lâu dài. Do đó cần cơ chế giúp doanh nghiệp sử dụng nhân lực ổn định hơn.

Ông Noh Min Sun, Viện Nghiên cứu Doanh nghiệp nhỏ và khởi nghiệp, đề xuất khuyến khích lao động gắn bó lâu dài bằng các ưu đãi như cho phép đưa gia đình sang sinh sống hoặc mở đường xin thường trú. Ông cho rằng nên áp dụng chính sách linh hoạt theo từng vùng và từng ngành thay vì nới lỏng hoàn toàn.

Nguồn: Kookmin Ilbo