Hàn Quốc siết chặt nạn người lao động nước ngoài giả danh chạy giao hàng

Nạn mạo danh “shipper chui” bùng phát tại Hàn Quốc: Lỗ hổng quản lý khiến chủ quán, nền tảng và khách hàng cùng chịu thiệt

Theo ghi nhận mới nhất, tình trạng lao động nước ngoài sử dụng danh tính người khác để chạy đơn trên các nền tảng giao đồ ăn tại Hàn Quốc đang gia tăng nhanh chóng. Hiện tượng này làm rung chuyển cả hệ thống vận hành của các ứng dụng giao hàng và tạo ra chuỗi thiệt hại lan rộng cho chủ quán, khách hàng và cả nền tảng.

Ngày 17, theo Bộ Tư pháp Hàn Quốc, số lao động nước ngoài làm việc trái phép trong ngành giao hàng bị phát hiện đã tăng mạnh, từ 117 người vào năm 2023 lên 399 người chỉ trong giai đoạn tháng 1 đến tháng 10 năm nay. Nghĩa là tăng hơn 300 phần trăm. Tại phiên họp toàn thể của Ủy ban Đất đai, Cơ sở hạ tầng và Giao thông gần đây, nguy cơ tai nạn do sự gia tăng của rider bất hợp pháp cũng được đặt lên bàn thảo luận.

Tại hiện trường, khi người giao hàng sử dụng danh tính giả gây tai nạn, toàn bộ phản ứng phàn nàn từ khách hàng thường dồn về phía chủ quán. Do người chạy đơn không phải là người đăng ký hợp pháp nên bảo hiểm không thể chi trả. Điều này khiến các trường hợp như làm rơi đồ ăn, giao nhầm hoặc thất lạc hàng hóa không thể xử lý thông qua nền tảng hay công ty bảo hiểm, buộc chủ quán phải tự trả chi phí. Nhiều chủ cửa hàng liên tục phản ánh về tình trạng này.

Vấn đề càng nghiêm trọng hơn bởi khi xảy ra tai nạn, việc xác minh người thực sự điều khiển xe gần như không thể tiến hành ngay. Các nền tảng giao đồ ăn cho rằng quy trình xác minh danh tính các shipper nghi ngờ mạo danh tốn nhiều thời gian, khiến trách nhiệm bồi thường tiếp tục rơi vào tay chủ quán. Việc mạo danh kéo dài đã dẫn đến vòng luẩn quẩn: khó xác minh người chạy thực tế, không có bảo hiểm, mọi thiệt hại bị đẩy về phía chủ cơ sở kinh doanh.

Trong khi đó, các nền tảng truy đẩy trách nhiệm cho bản thân shipper và người cho mượn danh tính. Họ cho rằng đây là hành vi phạm pháp diễn ra giữa các cá nhân và không xuất phát từ lỗ hổng trong quy trình đăng ký hay quản lý của hệ thống. Thực tế, để hoạt động với tư cách người giao hàng hợp pháp, người nước ngoài phải có đầy đủ loại visa phù hợp. Riêng nền tảng Coupang Eats hiện cấm đăng ký shipper là người nước ngoài.

Các doanh nghiệp trong ngành cho biết họ đã áp dụng quy trình xác thực như kiểm tra danh tính qua nhà mạng, xác minh tài khoản ngân hàng và các bước kiểm tra khác, nên hệ thống cơ bản không có lỗ hổng. Khi bị phát hiện mạo danh, người giao hàng sẽ bị phạt ở mức cao nhất. Các nền tảng cũng đang tiến hành nhiều chiến dịch nhằm cảnh báo về sự nguy hiểm của hành vi này, song khẳng định rất khó kiểm soát hoàn toàn vì giao dịch mượn danh là hành vi tự phát giữa các cá nhân.

Một vấn đề khác được chỉ ra là rider trên nền tảng được phân loại là đối tác tự doanh, không phải nhân viên. Điều này khiến nền tảng không thể giám sát toàn diện và thiếu cơ sở pháp lý để quản lý hành vi mạo danh theo thời gian thực. Đây được xem là lỗ hổng pháp lý giữa bản chất công việc của rider và vai trò của nền tảng.

Một số chuyên gia cảnh báo các nền tảng giao hàng cũng không nằm ngoài thiệt hại. Việc người giao hàng bất hợp pháp gây tai nạn làm giảm uy tín dịch vụ, khiến khách hàng quay lưng. Đồng thời, doanh nghiệp buộc phải tăng chi phí giám sát, bố trí nhân lực và đối mặt với áp lực từ Quốc hội cùng dư luận, dẫn đến nguy cơ bị siết chặt quy định trong tương lai.

Nhiều ý kiến đánh giá khoảng trống trong hệ thống quản lý, sự phân tán trong hoạt động kiểm tra và quy trình đăng ký quá dễ bị lách luật chính là nguyên nhân khiến tình trạng này kéo dài. Khi một tài khoản giao hàng được tạo ra, người lưu trú bất hợp pháp hoặc người mượn danh rất dễ tiếp cận và hoạt động. Các chuyên gia nhấn mạnh rằng hiện không có cơ quan hay tổ chức nào nhận trách nhiệm trực tiếp giám sát hành vi này, dẫn đến sự hỗn loạn trên toàn thị trường.

Một số đề xuất cho rằng cần phân định rõ cơ quan chịu trách nhiệm tùy theo hình thức làm việc của các shipper Thay vì đẩy trách nhiệm cho thị trường, chính phủ nên xây dựng cơ chế giám sát trên phạm vi toàn quốc để ngăn chặn chuỗi thiệt hại lan rộng.

Giáo sư Lee Eun Hee thuộc Khoa Nghiên cứu Người tiêu dùng, Đại học Inha, nhận định: “Hệ thống hiện đang có khoảng trống, dẫn đến việc không rõ ai chịu trách nhiệm giám sát rider mạo danh. Các cơ quan liên quan cần chủ động hơn và xác định rõ trách nhiệm theo từng hình thức giao hàng để ngăn chặn đăng ký và hoạt động bất hợp pháp.”

Theo Enewstoday