Hàn Quốc đối mặt nghịch lý: Người trẻ thất nghiệp, người già vẫn phải đi làm

Hàn Quốc đang chứng kiến khoảng cách việc làm giữa thanh niên và người cao tuổi nới rộng lên mức cao nhất từ trước đến nay, bất chấp doanh nghiệp đẩy mạnh tuyển dụng trong kỷ nguyên AI. Xu hướng “người trẻ nghỉ – người già làm” được cảnh báo có thể trở thành mồi lửa cho xung đột thế hệ.

Trong bối cảnh Tổng thống Lee Jae-myung cảnh báo “K-shaped growth” là rủi ro lớn nhất của kinh tế Hàn Quốc năm 2026, thị trường lao động đang phơi bày một nghịch lý rõ rệt: tỷ lệ thất nghiệp ở người trẻ tăng, trong khi tỷ lệ làm việc ở nhóm trên 60 tuổi tiếp tục đi lên.

Theo số liệu của Cơ quan Dữ liệu Quốc gia công bố ngày 11-1, khoảng cách giữa hai nhóm tuổi này trong quý III/2025 đã mở rộng đến mức cao nhất lịch sử. Năm 2019, thanh niên 15–29 tuổi có tỷ lệ việc làm 41,8%, cao hơn người trên 60 tuổi (39,8%). Nhưng đến năm 2020 – sau đại dịch – xu hướng này đảo chiều, và khoảng cách càng ngày càng lớn.

Sự thay đổi bắt nguồn từ biến động lớn của thị trường lao động Hàn Quốc sau COVID-19. Các doanh nghiệp chuyển sang ưu tiên tuyển dụng nhân sự có kinh nghiệm, coi đây là cách giảm rủi ro và thích ứng nhanh với môi trường kinh tế đầy biến động. Đặc biệt, khu vực công nghệ – IT chứng kiến nhu cầu tuyển dụng theo dạng “sẵn sàng làm việc ngay lập tức”, khiến vị trí cho sinh viên mới tốt nghiệp ngày càng thu hẹp.

Báo cáo mới đây của Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc cho thấy, tỷ lệ việc làm chính thức của lao động ở độ tuổi 20 thấp hơn nhóm 30 tuổi tới 17 điểm %, và 7 điểm % trong số đó xuất phát từ việc doanh nghiệp chuyển mạnh sang tuyển dụng nhân sự có kinh nghiệm.

Trái ngược với sự khó khăn của lớp trẻ, lực lượng trên 60 tuổi tiếp tục trụ lại thị trường lao động vì gánh nặng nuôi con, hỗ trợ gia đình và chi phí sinh hoạt tăng cao. Điều này khiến một bộ phận thanh niên dần lệ thuộc vào kinh tế gia đình, gia tăng nhóm “kangaroo” sống cùng bố mẹ mà chưa thể tự lập.

Bên cạnh cấu trúc tuyển dụng thay đổi, Hàn Quốc còn đối diện nguy cơ mới: AI đe dọa công việc của cả thực tập lẫn nhân viên chính thức. Thống kê từ CNBC cho thấy năm 2025, việc áp dụng AI tại Mỹ khiến hơn 55.000 người mất việc. Tại Hàn Quốc, số lượng người thi đỗ CPA nhưng không tìm được vị trí phù hợp ở các công ty kiểm toán đang gia tăng – một tín hiệu cho thấy ngành nghề vốn ổn định cũng bắt đầu chịu áp lực.

Nguy cơ “kẹt cửa” còn đến từ đề xuất kéo dài tuổi nghỉ hưu, hiện chuẩn bị đưa vào bàn thảo. Theo giới chuyên gia, nếu áp dụng, ngay cả các cơ quan công – nơi hiếm hoi còn duy trì tuyển dụng quy mô lớn – cũng sẽ buộc phải giảm cơ hội cho ứng viên trẻ vì thiếu vị trí trống.

Không chỉ thị trường lao động, khoảng cách tài sản giữa hai thế hệ cũng tăng nhanh. Báo cáo “Khảo sát Tài chính – Phúc lợi hộ gia đình 2024” cho thấy năm 2020, chênh lệch tài sản giữa người dưới 29 tuổi và nhóm trên 60 tuổi là khoảng 3,01 tỉ won. Đến năm 2024, con số này đã tăng lên 4,27 tỉ won, tương đương mức nới rộng 42% trong vòng 5 năm – chủ yếu do giá bất động sản tăng mạnh.

Các chuyên gia kinh tế nhận định sự phân cực này là một trong những thách thức cấp bách nhất của Hàn Quốc năm 2026. Trong khảo sát với 104 nhà kinh tế do Maeil Business thực hiện, 18,3% cho rằng nhiệm vụ quan trọng nhất của chính phủ hiện tại là giảm bất bình đẳng thu nhập và tài sản, thay vì chỉ tập trung vào tăng trưởng hay thị trường chứng khoán.

Tuy chưa có giải pháp tức thời, giới phân tích cảnh báo nếu Hàn Quốc không tìm cách xử lý “cái bẫy K-shaped growth”, cú giảm tốc của ngành bán dẫn trong tương lai có thể kéo nền kinh tế quốc gia vào giai đoạn suy thoái kéo dài hơn trước.