Bị thương khi chạy trốn truy quét, lao động nhập cư không giấy tờ rất khó được công nhận tai nạn lao động

Miền Nam Hàn Quốc: Lao động nhập cư không giấy tờ bị thương khi chạy trốn truy quét. Điều kiện xin bảo hiểm tai nạn lao động gần như “bất khả thi”

Tai nạn xảy ra khi chạy trốn truy quét nhập cư

Tháng 9 năm nay, hai lao động nhập cư người Việt Nam không có giấy tờ hợp pháp đã rơi từ tầng hai của khu nhà ăn thuộc một cơ sở sản xuất máy móc nông nghiệp ở xã Chukdong, thành phố Sacheon và bị thương nặng.

Sự việc xảy ra khi họ bỏ chạy để tránh cuộc truy quét của Văn phòng Xuất nhập cảnh Changwon thuộc Bộ Tư pháp Hàn Quốc.

Có thể nộp hồ sơ xin bảo hiểm tai nạn lao động, nhưng cơ hội được chấp thuận rất thấp

Về nguyên tắc, lao động nhập cư không giấy tờ nếu bị tai nạn khi đang làm việc vẫn có thể xin hưởng chế độ bảo hiểm tai nạn lao động. Tuy nhiên, trên thực tế, việc được công nhận là tai nạn lao động gần như không thể. Lý do là các quy định hiện hành chưa phản ánh đúng hoàn cảnh thực tế của người lao động nhập cư.

Tháng 8 năm 2018, một lao động trẻ người Myanmar tên là Than Zaw Thae, cũng là người cư trú bất hợp pháp, đã tử vong sau khi rơi từ độ cao 7,5 mét trong lúc bỏ chạy vì sợ bị truy quét. Khi đó, các tổ chức xã hội dân sự đã yêu cầu chính phủ cải thiện hệ thống và bảo vệ nạn nhân.

Đến tháng 3 năm 2019, Cơ quan Phúc lợi Lao động Hàn Quốc đã ban hành hướng dẫn xử lý riêng đối với các trường hợp tai nạn xảy ra khi lao động nhập cư không giấy tờ bỏ chạy trong lúc bị truy quét. Theo đó, ngay cả người đang cư trú bất hợp pháp cũng có thể được công nhận tai nạn lao động.

Điều kiện công nhận tai nạn lao động cực kỳ khắt khe

Mặc dù đã có hướng dẫn, nhưng khả năng được công nhận vẫn rất thấp. Bởi vì ngay khi nộp hồ sơ, người lao động phải chấp nhận việc thông tin cư trú bất hợp pháp sẽ bị chuyển cho cơ quan xuất nhập cảnh và có nguy cơ bị trục xuất.

Ngay cả khi vượt qua được nỗi sợ đó để nộp hồ sơ, họ vẫn phải đối diện với một “bức tường” pháp lý khác.

Theo hướng dẫn của cơ quan bảo hiểm, để được công nhận là tai nạn lao động, lao động nhập cư không giấy tờ bị thương khi bỏ chạy phải chứng minh được rằng tai nạn xảy ra trong phạm vi chịu sự quản lý và kiểm soát của chủ sử dụng lao động.

Ba điều kiện cụ thể gồm:

1. Chủ sử dụng lao động biết rõ người lao động là cư trú bất hợp pháp
2. Tai nạn xảy ra trong quá trình bỏ chạy theo chỉ thị từ chủ sử dụng lao động
3. Toàn bộ quá trình bỏ chạy và tai nạn xảy ra trong phạm vi quản lý của chủ doanh nghiệp

Cả ba điều kiện này phải được đáp ứng cùng lúc.

Trong đó, điều kiện “chủ doanh nghiệp ra lệnh bỏ chạy” bị cho là rất xa rời thực tế, bởi nhiều chủ doanh nghiệp có xu hướng chối bỏ trách nhiệm để tránh rủi ro pháp lý.

Một đại diện Cơ quan Phúc lợi Lao động cho biết:“Nếu chủ doanh nghiệp phủ nhận việc chỉ đạo bỏ chạy thì coi như điều kiện không được đáp ứng. Và như vậy rất khó được công nhận là tai nạn lao động”.

Trường hợp của Than Zaw Thae năm 2018 dù được áp dụng quy định mới theo hồi tố, nhưng cuối cùng vẫn không được công nhận chế độ bảo hiểm do chủ doanh nghiệp phủ nhận việc ra lệnh bỏ chạy.

Các tổ chức bảo vệ người nhập cư kêu gọi nới lỏng tiêu chí

Các tổ chức hỗ trợ người nhập cư và giới lao động cho rằng cần chấm dứt các cuộc truy quét mang tính bạo lực và thiết lập tiêu chí công nhận tai nạn lao động hợp lý hơn.

Bà Li Xiaona, Tổng thư ký Nhà của Lao động nhập cư Yangsan, chia sẻ:

“Đối với người nhập cư không giấy tờ, các cuộc truy quét của Bộ Tư pháp thực sự là nỗi ám ảnh. Muốn giảm số vụ tai nạn, trước tiên phải ngăn chặn cách truy quét mang tính dồn ép và bạo lực. Đồng thời, phải tạo ra môi trường cho phép người lao động, dù không giấy tờ, vẫn có thể yên tâm xin bảo hiểm tai nạn lao động”.

Hoạt động viên Lee Eun Joo thuộc Liên minh Bảo vệ Lao động Ma Chang Geo Je cho biết bà đang hỗ trợ hồ sơ tai nạn cho hai lao động Việt Nam bị thương ở Sacheon và trường hợp lao động tên Tuan tử vong tại Daegu khi bỏ chạy khỏi truy quét.

Bà nhận định:

“Tiêu chí công nhận tai nạn hiện nay quá phụ thuộc vào lời khai của chủ doanh nghiệp về việc có ra lệnh bỏ chạy hay không. Điều này rất bất công với người lao động nhập cư không giấy tờ. Cần xây dựng tiêu chí hợp lý hơn để họ có thể được bảo vệ chính đáng”.

Theo báo Gyeongnam Domin Ilbo