Bị đồng nghiệp đánh trọng thương, lao động Việt gọi cảnh sát nhưng lại bị còng tay vì cư trú bất hợp pháp: Khoảng trống trong chính sách bảo vệ nạn nhân tại Hàn Quốc

Một vụ việc gây nhiều tranh cãi vừa xảy ra tại Hàn Quốc khi một lao động người Việt bị đồng nghiệp dùng búa đánh trọng thương trong lúc làm việc. Thay vì được bảo vệ với tư cách là nạn nhân của một vụ bạo lực, người lao động này lại bị cảnh sát còng tay ngay tại hiện trường vì tình trạng cư trú không có giấy tờ hợp pháp.

Vụ việc không chỉ khiến cộng đồng người Việt tại Hàn Quốc bức xúc mà còn làm dấy lên những nghi vấn về hiệu quả thực tế của chính sách bảo vệ nạn nhân là người lao động nhập cư không có giấy tờ, vốn đã được Chính phủ Hàn Quốc ban hành từ nhiều năm trước.

Lao động Việt bị đồng nghiệp dùng búa đánh xuyên má ngay tại nơi làm việc

Theo chia sẻ của bà Won Ok Geum, người sáng lập Trung tâm hỗ trợ người di cư Donghaeng và là đại diện cộng đồng người Việt tại Hàn Quốc, vụ việc xảy ra tại một nhà máy ở tỉnh Jeolla Nam vào tuần trước.

Nạn nhân là anh A, một lao động người Việt đang làm việc tại nhà máy. Trong quá trình làm việc, anh bị một đồng nghiệp dùng búa đánh thẳng vào mặt khiến phần má bị xuyên thủng, máu chảy rất nhiều.

Trong tình trạng đau đớn và bị thương nghiêm trọng, anh vẫn tự mình gọi điện đến số khẩn cấp 112, bởi anh tin rằng Hàn Quốc là quốc gia thượng tôn pháp luật và bất kỳ ai là nạn nhân của bạo lực đều có quyền được cảnh sát bảo vệ.

Nhưng những gì xảy ra sau đó hoàn toàn trái ngược với kỳ vọng của anh.

Cảnh sát tập trung vào tình trạng cư trú thay vì cứu giúp nạn nhân

Theo lời kể của nạn nhân, khi cảnh sát đến hiện trường, điều họ quan tâm đầu tiên không phải là vết thương đang chảy máu mà là tình trạng cư trú của anh.

Trong khi người bị cáo buộc gây ra vụ tấn công vẫn bình thản rời khỏi nhà máy, các cảnh sát lại lấy còng số 8 để còng tay chính nạn nhân.

Anh liên tục nói:

"Tôi là nạn nhân."

Tuy nhiên, theo lời kể, cảnh sát đáp lại:

"Đúng rồi, anh là nạn nhân. Nhưng anh là người cư trú bất hợp pháp nên chúng tôi phải bắt anh."

Khi anh yêu cầu được hỗ trợ phiên dịch và luật sư, anh cho biết mình tiếp tục nhận được câu trả lời rằng:

"Anh là người cư trú bất hợp pháp nên không có những quyền đó."

Vết thương chảy máu trở lại khi bị khống chế

Theo lời kể của nạn nhân, khoảng 5 đến 6 cảnh sát đã giữ chặt hai tay, bẻ ra sau lưng và đè vào vùng cổ để khống chế.

Trong quá trình đó, vết thương trên mặt bị rách trở lại, máu chảy khắp nền nhà khiến anh bất tỉnh.

Ngay cả khi được đưa đến bệnh viện cấp cứu, chiếc còng tay vẫn không được tháo khỏi cổ tay của anh.

Hàn Quốc từng có chính sách không báo cơ quan xuất nhập cảnh đối với nạn nhân

Thực tế, để khuyến khích người nhập cư không có giấy tờ mạnh dạn trình báo khi trở thành nạn nhân của tội phạm, Chính phủ Hàn Quốc đã xây dựng chính sách miễn nghĩa vụ thông báo cho cơ quan xuất nhập cảnh.

Theo Luật Quản lý xuất nhập cảnh Hàn Quốc và các văn bản hướng dẫn thi hành, nếu người nước ngoài cư trú không có giấy tờ là nạn nhân của các vụ việc như:

• Bị hành hung.
• Bị quỵt lương.
• Bị xâm phạm quyền lợi.

thì cơ quan chức năng có thể ưu tiên điều tra, bảo vệ và hỗ trợ nạn nhân trước, thay vì lập tức chuyển thông tin cho cơ quan quản lý xuất nhập cảnh.

Mục tiêu của chính sách là giúp người lao động không vì lo sợ bị trục xuất mà từ bỏ quyền được pháp luật bảo vệ.

Niềm hy vọng từng được cảnh sát tuyên truyền

Bà Won Ok Geum cho biết, khoảng năm 2013, khi đang tham gia tư vấn cho cộng đồng người di cư, bà từng nhận được tài liệu tuyên truyền từ Cơ quan Cảnh sát Quốc gia Hàn Quốc.

Trong tài liệu này, cảnh sát đề nghị các tổ chức cộng đồng phổ biến rộng rãi rằng:

Người cư trú không có giấy tờ nếu là nạn nhân của tội phạm vẫn có thể trình báo mà không phải lo bị xử lý về tình trạng cư trú.

Thông tin này từng mang lại nhiều hy vọng cho cộng đồng lao động nhập cư.

Nhiều người từng âm thầm chịu đựng bạo lực, quấy rối tình dục hoặc bị chủ sử dụng lao động nợ lương đã được khuyến khích mạnh dạn tố giác vì tin rằng pháp luật sẽ bảo vệ họ.

Thực tế lại hoàn toàn khác

Niềm tin đó không kéo dài lâu.

Theo bà Won Ok Geum, nhiều lao động nhập cư sau khi đến trình báo tại đồn cảnh sát hoặc gọi số khẩn cấp 112 đã bị chuyển ngay sang cơ quan quản lý xuất nhập cảnh và bị trục xuất trước khi vụ việc được điều tra đầy đủ.

Điều này khiến chính những người từng khuyên lao động hãy tin vào pháp luật cảm thấy day dứt vì vô tình đẩy họ vào nguy cơ bị trục xuất.

Sau 13 năm, vụ việc của lao động Việt cho thấy chính sách vẫn chỉ tồn tại trên giấy

Theo bài viết, sau hơn một thập kỷ kể từ khi chính sách được ban hành, vụ việc của lao động Việt Nam tiếp tục cho thấy khoảng cách rất lớn giữa quy định và thực tế.

Tại hiện trường, nhiều cán bộ thực thi dường như vẫn ưu tiên phát hiện và bắt giữ người cư trú không có giấy tờ hơn là bảo vệ nạn nhân của hành vi phạm tội.

Một nghịch lý đã xảy ra:

• Người bị nghi gây án rời khỏi hiện trường.
• Người bị thương nặng lại bị còng tay.

Đây được xem là sự đảo ngược hoàn toàn vai trò mà cơ quan công quyền cần thực hiện.

Doanh nghiệp bị cho là muốn che giấu vụ việc

Theo lời các nhân chứng được đề cập trong bài viết, sau khi vụ việc xảy ra, đại diện công ty đã cố gắng lau sạch các vết máu tại hiện trường nhằm che giấu vụ việc.

Đồng thời, họ còn thúc giục cảnh sát nhanh chóng trục xuất nạn nhân với lý do anh là người cư trú không có giấy tờ.

Theo tác giả, đây là thực trạng mà không ít lao động nhập cư từng gặp phải. Việc báo cho cơ quan xuất nhập cảnh nhiều khi trở thành công cụ gây sức ép đối với những người dám tố cáo hành vi bạo lực hoặc tình trạng nợ lương.

Chuyên gia kêu gọi sửa đổi pháp luật để bảo vệ nạn nhân

Theo bà Won Ok Geum, quy định hiện nay chỉ mang tính "có thể miễn thông báo", chứ không bắt buộc phải giữ bí mật thông tin của nạn nhân.

Ngoài ra, cũng gần như không có chế tài xử lý đối với cán bộ vi phạm quy định này.

Bà cho rằng Hàn Quốc cần sửa đổi pháp luật theo hướng:

• Cấm tuyệt đối việc thông báo cho cơ quan xuất nhập cảnh đối với nạn nhân của các vụ án hình sự hoặc xâm phạm nhân quyền cho đến khi quá trình điều tra và hỗ trợ kết thúc.
• Quy định rõ trách nhiệm pháp lý đối với cán bộ làm lộ thông tin hoặc bắt giữ nạn nhân trái với tinh thần bảo vệ của pháp luật.

"Nhân phẩm không cần visa"

Nằm trên giường bệnh với khuôn mặt đầy vết khâu và hai tay vẫn bị còng, người lao động Việt đã bật khóc và nói:

"Ở Hàn Quốc cũng có nhân quyền, tôi cũng là một con người. Tại sao họ lại đối xử với tôi như vậy?"

Theo tác giả bài viết, câu hỏi ấy còn đau đớn hơn cả vết thương trên khuôn mặt của anh.

Thông điệp cuối cùng được gửi gắm rất rõ ràng:

"Nhân phẩm không cần visa."

Một xã hội tôn trọng nhân quyền không chỉ thể hiện qua những quy định trên giấy, mà còn phải được chứng minh bằng cách đối xử với mọi nạn nhân bằng sự công bằng và tôn trọng, bất kể tình trạng cư trú của họ là gì.

koreajoongangdaily