“Nô lệ hiện đại” giữa lòng Hàn Quốc: Thực trạng lao động nhập cư dưới chế độ tuyển dụng

Chính phủ Hàn Quốc đã áp dụng chế độ cho phép tuyển dụng lao động nước ngoài (고용허가제) từ năm 2004, nhằm hợp pháp hóa việc các doanh nghiệp thuê nhân công ngoại quốc. Đây được coi là giải pháp thay thế cho chương trình “thực tập sinh công nghiệp” vốn bị chỉ trích vì tham nhũng trong khâu phái cử và vi phạm nhân quyền.

Theo quy định, Bộ Lao động và cơ quan công lập trực tiếp quản lý việc tuyển chọn, đồng thời đảm bảo lao động nhập cư được hưởng lương tối thiểu và trợ cấp thôi việc. Đặc biệt, với visa lao động phổ thông (E-9), Tổng công ty Nhân lực Hàn Quốc chịu trách nhiệm phối hợp cùng 17 quốc gia phái cử, giúp hạn chế vai trò của các công ty môi giới tư nhân.

Tuy nhiên, những lao động nhập cư diện visa E-9 vẫn thường bị ví như “nô lệ hiện đại”, bởi họ không được tự do chuyển đổi nơi làm việc. 

Một trường hợp điển hình là vụ việc lao động Sri Lanka bị bạo hành tại một nhà máy gạch ở Naju, tỉnh Jeonnam. Dù bị xâm phạm nhân quyền, người lao động này vẫn không thể tự ý nghỉ việc do luật quy định phải có sự chấp thuận từ chủ sử dụng hoặc cơ quan chức năng. Các tổ chức nhân quyền cho rằng điều khoản này thiên vị chủ lao động và tiềm ẩn nguy cơ vi phạm nhân quyền, nên đã kêu gọi hủy bỏ chế độ tuyển dụng.

Bên cạnh đó, tình trạng bóc lột thông qua môi giới vẫn diễn ra ở nhiều loại visa khác. Do một số chương trình phái cử được giao cho công ty tư nhân, nhiều trường hợp lao động bị ăn chặn lương, tịch thu sổ ngân hàng hoặc chịu sự kiểm soát quá mức.

Để khắc phục, một số địa phương đã tìm cách nâng cao tính minh bạch. 

Đầu năm 2023, huyện Geochang (tỉnh Gyeongnam) thành lập đơn vị chuyên trách hỗ trợ lao động nông thôn, trực tiếp tuyển chọn lao động thời vụ từ Philippines. Chính quyền địa phương cử phiên dịch viên là phụ nữ nhập cư quốc tế, liên hệ với cán bộ tại Philippines qua Facebook và sang tận nơi phỏng vấn ứng viên, loại bỏ hoàn toàn nguy cơ môi giới tư nhân. Ngoài ra, Geochang còn hỗ trợ tạm ứng vé máy bay cho những lao động mới sang Hàn Quốc và trừ lại trong kỳ lương đầu tiên.

Hiện nay, Hàn Quốc có khoảng 1,44 triệu lao động nhập cư, bao gồm cả người cư trú bất hợp pháp. Họ thường làm việc ở những vị trí nặng nhọc, nguy hiểm và ít được quan tâm nhất trong xã hội, đóng góp vào quá trình sản xuất và lợi nhuận kinh tế. Thế nhưng, phần lớn vẫn phải đối mặt với rào cản pháp lý, sự phân biệt và thậm chí cả ngôn ngữ thù ghét.

Các chuyên gia cho rằng về lâu dài, Hàn Quốc cần nâng cao quyền xã hội cho lao động nhập cư. Các công ước quốc tế về nhân quyền đều nhấn mạnh mọi người phải được hưởng quyền xã hội bình đẳng. Do đó, phạm vi bảo hiểm xã hội – từ hưu trí, y tế, bảo hiểm việc làm đến bảo hiểm tai nạn lao động – cần được mở rộng để lao động nhập cư cũng được bảo vệ công bằng như công dân Hàn Quốc.

Theo Hani.co